Γιατί τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν θα καταφέρουν να εκθρονίσουν τους κινητήρες εσωτερικής κάυσης

 

Τα τελευταία χρόνια πολύς ντόρος γίνεται για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.Προωθούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι περισσότεροι πιστέυουν αυτά θα μας σώσουν από το χρόνιο πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης,ενώ όλα δείχνουν ότι τα "μεγάλα κεφάλια" των κυβερνήσεων στις αναπτυγμένες χώρες φιλοδοξούν για την οριστική επικράτηση των ηλεκτροκινητήρων έναντι κάθε άλλου είδους κινητήρα(βλ.ευρωπαϊκή απόφαση για απαγόρευση πώλησης οχημάτων με κάθε είδους κινητήρα εσωτερικής κάυσης  μετά το 2030).Είναι όμως αντάξια να αποτελέσουν τον μοναδικό διάδοχο στην μηχανοκίνηση και να αντικαταστήσουν όλα τα υπάρχοντα συμβατικά οχήματα?

Η απάντηση είναι ότι δεν είναι όλα τόσο ρόδινα όσο κάποιοι θέλουν να μας κάνουν να πιστέυουμε.

Ας δούμε αρχικά μερικά πρωτερήματα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων έναντι αυτών που κινούνται με κινητήρα εσωτερικής κάυσης    .

• Μειωμένο κόστος μετακίνησης αφού η ηλεκτρική ενέργεια είναι συγκριτικά φθηνότερη σε σχέση με βενζίνη/πετρέλαιο
• Μηδενικές εκπομπές ρύπων
• Πιθανές επιδοτήσεις/φοροελαφρύνσεις ως κίνητρο για αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου

Και η λίστα των πλεονεκτημάτων τελειώνει μόλις εδώ.

Ας  δούμε τώρα τα μειονεκτήματα 

• Περιορισμένη αυτονομία.
• Βασανιστικά αργός χρόνος φόρτισης.Για μία πλήρη φόρτιση απαιτούται στην καλύτερη περίπτωση διαρκεί 30-60 λεπτά(ανάλογα με την χωρητικότητα της μπαραρίας).,πολύ περισσότερο σε σχέση με τα 2 λεπτά που απαιτείται για να γεμίσεις ένα ρεζερβουάρ με βενζίνη ή πετρέλαιο.Και αυτό αφορά μόνο σταθμούς φόρτισης με ταχυφορτιστή.Σε μία κοινή "σπιτική" πρίζα η φόρτιση μπορεί να διαρκήσει από 8 έως 16 ώρες.Άρα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι για να έχει κανείς ηλεκτρικό αυτοκίνητο απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχει και μπόλικο ελέυθερο χρόνο.Και φανταστείτε να αρχίσουν να κυκλοφορούν περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.Φανταστείτε τι τεράστιες ουρές θα σχηματίζονται σε κάθε σταθμό φόρτισης οι οποίες θα προχωράνε κάθε μισή ώρα.
• Ακατάληλλα για μακρυνά ταξίδια.Για να πας π.χ. από Αθήνα Θεσσαλονίκη,στον χρόνο του ταξιδιού πρέπει να προσθέσεις και τουλάχιστον άλλη μία ώρα που θα χρειαστεί να σταματήσεις για να το φορτίσεις,αφού η αυτονομία των περισσότερων δεν ξεπερνάει τα 350 χιλιόμετρα.
• Πολύ ακριβότερα από τα συμβατικά αυτοκίνητα
• Οι μπαταρίες έχουν καθορισμένο χρόνο ζωής,πράγμα που σημαίναι ότι πρέπει να αντικαθίστανται μετά από κάποια χρόνια,και το κόστος της αντικατάστασης είναι της τάξης μερικών χιλιάδων ευρώ.Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει με το ρεζερβουάρ ενός συμβατικού οχήματος
• Κίνδυνος άυξησης περιβαλλοντικής ρύπανσης σε μακροπρόθεσμη βάση λόγω της μελλοντικής απόρριψης των μπαταριών μετά την λήξη του χρόνου ζωής τους,οι οποίες είναι γεμάτες βαρέα μέταλλα τα οποία δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσο σοβαρές επιπτώσεις μπορεί να έχουν στην χλωρίδα,την πανίδα και τον υδροφόρο ορίζοντα.
• Έλλειψη τεχνογνωσίας από τους μηχανικούς αυτοκινήτων,κάτι που οδηγεί σε αναγκαστική στροφή στις επίσημες αντιπροσωπείες σε περίπτωση βλάβης,οι οποίες εκμεταλλευόμενες την κατάσταση θα χρεώνουν το κάθε ανταλλακτικό και την κάθε εργασία σε τιμές φαρμακείου
• Απρόβλεπτη συμπεριφορά του οχήματος σε περίπτωση βλάβης κάποιας πλακέτας ή εμπλοκής/κρασαρίσματος του λογισμικού που ελέγχει την λειτουργεία του κινητήρα.Αντίθετα ένα συμβατικό όχημα δεν είναι σε τόσο μεγάλο βαθμό εξαρτώμενο από ηλεκτρονικά στοιχεία και λογισμικά.
• Απρόβλεπτες συνέπειες σε περίπτωση βραχυκυκλώματος λόγω ατυχήματος.Υπάρχει ακόμη και κίνδυνος πυρκαγιάς ή ηλεκτροπληξίας σε περίπτωση διαρροής του φορτίου της μπαταρίας σε κάποια μεταλλική επιφάνεια του αυτοκινήτου που μπορεί να έρθει σε επαφή με το ανθρώπινο σώμα,αφού τα φορτία που διακινούνται από τις μπαταρίες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων ξεπερνούν τα 300 V
• Αν μείνεις από βενζίνη ή πετρέλαιο,αν εσύ ή κάποιος άλλος φέρει μερικά λίτρα σε μπιτόνι το ρίχνεις στο ρεζερβουάρ,βάζεις μπροστά,φέυγεις και πας στο πλησιέστερο βενζινάδικο για φουλάρισμα.Αν μείνεις από ρέυμα με ηλεκτρικό, το αμάξι πρέπει να φορτωθεί αναγκαστικά σε γερανό από την οδική βοήθεια για να πάει για φόρτιση
• Πλήρης έλλειψη υποδομών φόρτισης στην χώρα μας
• Μπορεί να είναι έμμεσα ρυπογόνα,αν το ρέυμα για την φόρτιση τους δεν παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Δεν χρειάζεται καν να μπεί κανείς στον κόπο να "ζυγίσει" τα υπέρ και τα κατά,η ζυγαριά έχει σπάσει προ πολλού.Αν δεν επίλυθούν όλα,ή έστω τα περισσότερα από τα παραπάνω προβλήματα,οι βενζίνες και τα πετρέλαια θα συνεχίσουν να μας συντροφέυουν για πολλά χρόνια ακόμα.Κατά την γνώμη μου το μέλλον στην αυτοκίνηση δεν είναι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.Η ηλεκτροκίνηση είναι πρακτική μόνο για μικρά αυτοκίνητα πόλης που εκτελούν μόνο κοντινές διαδρομές (π.χ. κοντινές βόλτες,ψώνια,γυμναστήριο ) και όχι για καθημερινή χρήση,μεγάλες διαδρομές,εκδρομές και ταξίδια.

Με τους ρύπους όμως τι θα γίνει?Η λύση βρίσκεται σε εναλλακτικές τεχνολογίες που διατηρούν τα πλεονεκτήματα ενός κινητήρα εσωτερικής κάυσης χωρίς όμως την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η πρώτη εναλλακτική είναι τα βιοκάυσιμα,κάυσιμα δηλαδή που έχουν ως βάση φυτικές πρώτες ύλες και ανακυκλωμένα μαγειρικά λίπη αντί για το πετρέλαιο,όπως η βιοαιθανόλη που μπορεί να αντικαταστήσει την αμόλυβδη βενζίνη και το βιοντίζελ που μπορεί να αντικαταστήσει το ντίζελ.Και το φοβερό με αυτά είναι ότι μπορούν να χρησημοποιηθούν και στους ήδη υπάρχοντες συμβατικούς κινητήρες εσωτερικής κάυσης.Το μοναδικό τους πρόβλημα είναι το υπερβολικά υψηλό κόστος τους,κάτι που θα μπορούσε να επιλυθεί με άυξηση της παραγωγής,έρευνα για βελτίωση και ανάπτυξη πιο αποδοτικών μεθόδων παραγωγής και να δωθούν κίνητρα στην παραγωγή τους με την στροφή των κρατικών επιδοτήσεων σε αυτόν τον τομέα αντί για τα άχρηστα μπαταριοκίνητα .

H δέυτερη εναλλακτική είναι η χρήση του υδρογόνου ως κάυσιμο.Το υδρογόνο είναι ένα απόλυτα καθαρό κάυσιμο που ο μοναδικός ρύπος που εκπέμπεται κατά την κάυση του είναι το νερό.Μπορεί να χρησημοποιηθεί με 2 διαφορετικούς τρόπους.Ο πρώτος είναι η τροφοδοσία κυψελών καυσίμου όπου μέσω μίας ηλεκτροχυμικής αντίδρασης παράγεται ηλεκτρική ενέργεια η οποία τροφοδοτεί έναν ηλεκτροκινητήρα,παρόμοιο με αυτό τον ηλεκτρικών οχημάτων.Άρα έχουμε ουσιαστικά τα ωφέλη ενός ηλεκτρικού οχήματος,χωρίς όμως τις τεράστιες αναμονές για φόρτιση αφού η φόρτιση ουσιαστικά γίνεται γεμίζοντας μία ειδική δεξαμενή με υγρό υδρογόνο(βλ. τεχνολογία FCEV).Ο 2ος τρόπος εκμετάλλευσης του υδρογόνου είναι η χρήση του για την τροφοδοσία ενός κινητήρα εσωτερικής κάυσης.Με τη κατάληλλη μετατροπή,κάυση υδρογόνου μπορεί να γίνει και από έναν απλό βενζινοκινητήρα ή πετρελαιοκινητήρα.Το υδρογόνο είναι απόλυτα ανανεώσιμη πηγή ενέργειας αφούμ πορεί να παραχθεί από το απλό νερό μέσω ηλεκτρόλυσης.Είναι μία πολλά υποσχόμενη τεχνολογία που έχει μεγάλες πιθανότητες να επικρατήσει ως το κάυσιμο του μέλλοντος

Η τρίτη εναλλακτική είναι τα συνθετικά κάυσιμα(e-fuels) ,συνθετικοί υδρογονάθρακες δηλαδή που παράγονται με συνθετικές διαδικασίες ,μέσω της  χυμικής αντίδρασης του υδρογόνου (που παράγεται από το νερό) με διοξείδιο του άνθρακα.Οι ιδιότητες τους είναι παρόμοιες με των βιοκαυσίμων,πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να χρησημοποιηθούν και στους υπάρχοντες κινητήρες εσωτερικής κάυσης,με την διαφορά ότι προσφέρουν πολύ πιο καθαρή κάυση με ελάχιστες εκπομπές καυσαερίων.Το μειονέκτημ είναι ότι η διοαδικασία παραγωγής τους είναι αρκετά ενεργοβόρα και πολύπλοκη με αποτέλεσμα η τιμή τους να είναι αρκετά υψηλότερη από εκείνη των συμβατικών καυσίμων.Όμως αρκετές εταιρείες καυσίμων σε συνεργασία με αυτοκινητοβιομηχανίες πειραματίζονται για την ανάπτυξη μίας αποδοτικής μεθόδου παραγωγής τέτοιων καυσίμων σε βιομηχανική κλίμακα.Εάν επιτευχθεί αυτό στο κοντινό μέλων,η τιμή των συνθετικών καυσίμων αναμένεται να είναι συγκρίσιμη ή και χαμηλότερη από εκείνη των ορυκτών καυσίμων.

Το πιθανότερο είναι λοιπόν να επικρατήσει η χρήση ηλεκτροκίνησης μόνο για μικρά αυτοκίνητα πόλης που εκτελούν μόνο σύντομες διαδεομές,ενώ  για όπου χρειάζονται υψηλότερες επιδόσεις και αυτονομία,να επικρατήσει η χρήση κάποιας από τις 3 παραπάνω "καθαρές" τεχνολογίες εσωτερικής κάυσης ή και συνδυασμός αυτών.Μήπως λοιπόν κάποιοι βιάστηκαν να βάλουν ταφόπλακα στους κινητήρες εσωτερικής κάυσεως?Η πρόβλεψη μου είναι ότι η αργά η γρήγορα θα αναγκαστούν να πάρουν πίσω αυτή την ανόητη απόφαση.

Τι αλλάζει στην τηλεόραση στο προσεχές μέλλον

 Η τεχνολογία στην τηλεόραση έχει περάσει από πάρα πολλές αλλαγές,εξελίξεις και βελτιώσεις μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια,μέχρι να φτάσει την σημερινή μορφή της ψηφιακής τηλεόρασης υψηλής ευκρίνειας (Digital HD).Μπορείτε να δείτε την αναλυτική ιστορική αναδρομή για την τηλεόραση στην χώρα μας σε προηγούμενη ανάρτηση.Στο κοντινό μέλλον προβλέπονται νέες ριζικές αλλαγές και εξελίξεις στην τηλεοπτική τεχνολογία οι οποίες θα παρουσιαστούν παρακάτω συνοπτικά.Στις συγκεκρειμένες αλλαγές έχει συμβάλλει τόσο η εμφάνιση νέων βελτιστοποιημένων τεχνολογιών  όσο και η ανάγκη εξοικονόμησης του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος για την ανάπτυξη νέων πρωτοποριακών τηλεπικοινωνιακών τεχνολογιών όπως το 5G.Ας δουμε τι προβλέπεται αλλάξει στην τηλεόραση από τους επόμενους μήνες:

Αλλαγές συχνοτήτων εκπομπής καναλιών-"συμμάζεμα" της μπάντας UHF

Από πέρσι ακούμε συνεχώς για το περιβόητο 5G, που θα προσφέρει νέες δυνατότητες στις τηλεπικοινωνίες, με ασύλληπτες ταχύτητες,ενώ έχει γίνει πρωταγωνιστής και σε αρκετές ανόητες θεωρίες συνομωσίας.Ουσιαστικά αποτελεί την εξέλειξη της τεχνολογίας 4G.Aπό τις αρχές του 2021 έχει ξεκινήσει και η εμπορική του διάθεση σε κάποιες ελληνικές πόλεις από τους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους Vodafone,Cosmote και Wind. Καλά μέχρι στιγμής αλλά το έυλογο ερώτημα είναι πως στο καλό συνδέεται αυτό το 5G με τις τηλεοπτικές συχνότητες.Η απάντηση είναι στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.Πάσης φύσεως ασύρματες τηλεπικοινωνίες λειτουργόυν με ηλεκτρομαγνητικά κύματα,ως εκ τούτου καταλαμβάνουν κάποιο κομμάτι του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος,στην περιοχή των ραδιοκυμάτων,δηλαδή συχνότητες από 3 Hz μέχρι 3000 GHz.Κάθε υποπεριοχή συχνοτήτων (π.χ. UHF,VHF,SHF κτλ)έχει διαφορετικές ιδιότητες σε ότι αφορά την εμβέλεια,την ισχύ και την χωρητικότητα πληροφορίας του κάθε καναλιού, και έτσι σε κάθε εφαρμογή εκχωρείται περιοχή συχνοτήτων που έχουν τις κατάληλλες ιδιότητες για τον σκοπό που απαιτείται.To πρόβλημα είναι ότι η τεχνολογία προχωράει συνεχώς και προκύπτουν νέες τεχνολογίες που καταλαμβάνουν επιπλέον χώρο στο ραδιοκυματικό φάσμα,ωστόσο το φάσμα μένει σταθερό,δεν μπορούν να δημηουργηθούν νέες συχνότητες από το πουθενά ώστε να μεγαλώσει.Έτσι στο ίδιο φάσμα πρέπει να "στριμωχτούν" όλο και περισσότερες τηλεπικοινωνιακές εφαρμογές.Η ψηφιακή τηλεόραση χρησημοποιεί την τηλεοπτική μπάντα UHF που αρχικά κάλυπτε συχνότητες από 470 MHz ,μέχρι 858 MHz και ήταν χωρισμένη σε 48 "κανάλια" πλάτους 8 MHz αριθμημένα με τα νούμερα από 21 μέχρι 69. Το 2014 η ζώνη των 800 MHz εκχωρήθηκε στις κινητές τηλεπικοινωνίες για τις ανάγκες του 4G που αναπτυσσόταν εκείνη την περίοδο και έτσι τα κανάλια 61-69 "κόπηκαν" αφού η τηλεοπτική μπάντα δεν έπρεπε πλέον να πατάει σε συχνότητες πάνω από 800 MHz,έτσι έγινε ανακατανομή των συχνοτήτων των καναλιών.Κάτι παρόμοιο γίνεται ξανά αφού με το 2ο ψηφιακό μέρισμα,η ζώνη των 700 MHz (κανάλια 50-59) θα πρέπει να απελευθερωθει απο τις τηλεοπτικες μεταδοσεις και να εκχωρηθεί στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους για τις ανάγκες του 5G.Έτσι η τηλεοπτική μπάντα θα κουρευτεί ακόμη περισσότερο αφου θα αποτελείται πλέον από 28 κανάλια(21-49) και όσοι τηλοπτικοί πολυπλέκτες εκπέμπουν σε κανάλι απο 50 και πάνω, θα πρέπει να αλλάξουν συχνότητα.Έτσι έχουμε νέο ψηφιακό μέρισμα με νέο χάρτη συχνοτήτων που θα εφαρμοστεί σταδιακά μέσα στο προσεχές χρονικό διάστημα, πράγμα που σημαίνει ότι μετά την μετάβαση στις νέες συχνότητες όλοι οι έλληνες τηλεθεατές θα πρέπει να επανασυντονήσουν τους δέκτες τους προκειμένου να συνεχίσουν να λαμβάνουν όλα τα κανάλια.Μπορείτε να δείτε εδώ την αναλυτική λίστα συχνοτήτων για κάθε περιοχή: https://greekdigitaltv.blogspot.com/2020/05/flash-extra.html.Ακόμη όπου γίνεται η μετάβαση θα αλλάζει και η κατανομή των καναλιών της Digea στους πολυπλέκτες και θα έχουμε 2 πολυπλέκτες HD και έναν πολυπλέκτη SD για κάθε περιοχή.Αυτό σημαίνει ότι τα HD κανάλια θα φτάσουν σε ολόκληρη την χώρα,ενώ τα SD θα στριμωχτούν όλα σε έναν πολυπλέκτη.Η ΕΡΤ θα διαθέτει 2 μικτούς πολυπλέκτες ανά περιοχή απ'όπου θα εκπέμπουν και SD και HD κανάλια ενώ για τα περιφερειακά κανάλια θα υπάρχουν από 1 μέχρι 3 πολυπλέκτες ανά περιφερειακή ζώνη,ανάλογα με το πλήθως περιφερειακών καναλιών που διαθέτει η κάθε περιφέρεια.Τέλος,μελλοντικά θα εκχωρηθούν και επιπλέον πολυπλέκτες στην Digea για την εκπομπή θεματικών και επίγειων συνδρομητικών καναλιών 

Πότε θα γίνει?

Η σταδιακή μετάβαση έχει ήδη ξεκινήσει από τον περασμένο Νοέμβριο και έχει ολοκληρωθεί σε νησιά ΒΑ Αιγαίου,Δωδεκάνησα,Σάμο,Ικαρία,Κυκλάδες,Θεσσαλία και Έβρο,και θα έχει ολοκληρωθεί για όλη την χώρα μέχρι τα τέλη του 2021.Το χρονοδιάγραμμα ενημερώνεται συνεχώς και μπορείτε να το δείτε εδώ:https://www.digea.gr/234/article/1856/PSifiaki-Metabasi-2020/el.Στην Αττική η αλλαγή συχνοτήτων αναμένεται να γίνει τον ερχόμενο Άυγουστο

Αλλαγή τεχνολογίας εκπομπής-Χρήση του νεότερου προτύπου DVB-T2

Το DVB-T2 αποτελεί μία αναβαθμισμένη και  βελτιωμένη έκδοση του ήδη υφιστάμενου προτύπου εκπομπής (DVB-T) που προσφέρει αρκετά πλεονεκτήματα και έχει ήδη εφαρμοστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία,η Μ.Βρετανία και η Τσεχία.Το σημαντικότερο πλεονέκτημα που προσφέρει  το DVB-T2 είναι η άυξηση της χωρητικότητας ανά δίαυλο UHF.Aυτό αφ'ενός θα συμβάλλει στην εξοικονόμηση του ραδιοκυματικού φάσματος και αφετέρου θα επιτρέψει την εκπομπή περισσότερων καναλιών χωρίς να απαιτούνται περισσότεροι πολυπλέκτες.Ακόμη το DVB-T2 προσφέρει και κάποια επιπλέον οφέλη όπως η χρήση πιο προηγμένων αλγορύθμων διόρθωσης σφαλμάτων, η καλύτερη θωράκιση του σήματος απέναντι στις παρεμβολές,η δυνατότητα χρήσης του πιο προηγμένου προτοκόλου συμπίεσης HEVC/H.265 που μπορεί να μεγενθύνει ακόμη περισσότερο την χωρητικότητα των πολυπλεκτών σε σχέση με το MPEG-4 και η δυνατότητα εκπομπής καναλιών σε ανάλυση 4K.Από την άλλη μεριά τα κακά νέα είναι ότι αρκετά μοντέλα σχετικά καινούριων τηλεοράσεων που έχουν αγοραστεί πριν το 2016 πιθανόν να μην υποστηρίζουν αυτό το πρότυπο,αλλά μόνο το παλαιότερο DVB-T  με αποτέλεσμα να αχρηστέυονται και να απαιτείται η αντικατάσταση τους με νεότερες συσκευές ή η προσθήκη εξωτερικού αποκωδικοποιητή για την λήψη των καναλιών.Το ίδιο ισχύει και για τους παλαιότερους MPEG-4 αποκωδικοποιητές που αγοράστηκαν κατά την διάρκεια της πρώτης ψηφιακής μετάβασης μεταξύ 2010-2014.

Πότε θα γίνει?

Προς το παρόν η ΕΕΤΤ έχει επιλέξει να διατηρηθεί το υπάρχον πρότυπο DVB-T κατά την αρχική φάση του ψηφιακού μερίσματος 2, δηλ. μέχρι και το 2022,προκειμένου να μην διαταραχθούν οι τηλεθεατές που έχουν παλαιότερο εξοπλισμό και να μην υπάρξει οικονομική επιβάρυνση στους πολίτες λόγω της ανάγκης αγοράς νέου εξοπλισμού.Ωστόσο δεν αποκλείεται να ξεκινήσουν κάποιες δοκιμές νωρίτερα ή να εφαρμοστεί πιλοτικά κάποιο υβριδικό μοντέλο με την εκπομπή των HD καναλιών σε DVB-T2 και των SD σε DVB-T.T.Μετά το 2022 όμως που δεν θα υπάρχει υποχρέωση των καναλιών να εκπέμπουν παράληλλα και σε SD, είναι αναπόφευκτο ότι το DVB-T2 θα αντικαταστήσει εξ'ολοκλήρου το DVB-T.Όμως μέχρι τότε σίγουρα θα έχει προλάβει να  αντικατασταθεί μεγάλος αριθμός τηλεοπτικών συσκευων των ελληνικών νοικοκυριών από νεότερες που θα υποστηρίζουν DVB-T2.

 Πλατφόρμες streaming OTT (over-the-top) από τα ελληνικά κανάλια 

Οι πλατφόρμες OTT είναι καινοτόμες δωρεάν διαδικτυακές υπηρεσίες μέσω των οποίων θα μπορεί κανείς να βλέπει όποτε θέλει επεισόδια σειρών και εκπομπών, σειρές αρχείου αλλά και ξένες ταινίες και σειρές, με ειδικά διαμορφωμένο μενού μέσα στο οποίο μπορεί κανείς να πλοηγηθεί έυκολα με το τηλεκοντρόλ της τηλεόρασης του, στα πρότυπα του netflix.Ακόμη μέσω μίας τέτοιας υπηρεσίας μπορεί κανείς να και να παρακουλουθήσει διαδικτυακά τηλεοπτικά κανάλια.Η πρόσβαση γίνεται είτε μέσω εφαρμογών για έξυπνες τηλεοράσεις (smart tv) είτε μέσω της τεχνολογίας της υβριδικής τηλεόρασης (Hbb tv), και το μόνο που χρειάζεται είναι πρόσβαση της τηλεοπτικής συσκευής στο διαδίκτυο.

Πότε θα γίνει αυτό?

Η ΕΡΤ διαθέτει ήδη εδώ και αρκετούς μήνες την δική της OTT υπηρεσία, το Ertflix,αποδεικνύοντας ότι όταν θέλει μπορεί να πρωτοπορήσει.Η πλατφόρμα είναι προσβάσιμη μέσω εφαρμογής συμβατής με αρκετά μοντέλα έξυπνων τηλεοράσεων,tablet και κινητών τηλεφώνων αλλά και μέσω της τεχνολογίας Hbb tv για όσα μοντέλα την υποστηρίζουν.Ακόμη μπορεί κανείς να μπει στην πλατφόρμα και με οποιονδείποτε web browser μέσω της διέυθυνσης www.ertflix.gr.Ακόμη,τα κανάλια ΣΚΑΪ και Open διαθέτουν και αυτά υβριδικές εφαρμογές, που όμως βρίσκονται ακόμη σε δοκιμαστική/πιλοτική φάση,έτσι διαθέτουν αρκετά περιορισμένο περιεχόμενο και εμφανίζουν προβλήματα ασυμβατότητας με αρκετές τηλεοπτικές συσκευές.Αντίστοιχες υπηρεσίες διαθέτουν και αρκετές πλατφόρμες συνδρομητικής τηλεόρασης όπως Cosmote tv,Vodafone tv,Wind vision.Τα περισσότερα από τα μεγάλα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια έχουν ήδη "στα σκαριά" τις δικές τους OTT πλατφόρμες, ωστόσο παραμένει άγνωστο το πότε θα είναι έτοιμες για επίσημη κυκλοφορία.Εικάζω ότι ίσως να δούμε κάποια λανσαρίσματα κάπου στο τελευταίο τρίμηνο του 2021.

Νέες πλατφόρμες επίγειας συνδρομητικής τηλεόρασης

Η επίγεια συνδρομητική τηλεόραση δεν είναι κάτι εντελώς νέο, είναι κάτι που το έχουμε ξαναδεί και στο παρελθόν.Στην προ-Nova εποχή,την δεκαετία του '90 τα κανάλια Filmnet και Supersport εκπέμπανε επίγεια αναλογικά και η λήψη τους γινόταν με μία απλή κεραία UHF,ωστόσο απαιτούνταν ειδικός αναλογικός αποκωδικοποιητής για την αποκρυπτογράφηση του σήματος.Με την έλευση της νέας χιλιετίας,τα ελληνικά συνδρομητικά κανάλια απορροφήθηκαν από την Nova,την πρώτη ψηφιακή δορυφορική πλατφόρμα της χώρας και έτσι τα συνδρομητικά κανάλια πολλαπλασιάστηκαν αφού ένας δορυφόρος έχει πολύ μεγαλύτερη χωρητικότητα σε κανάλια από έναν επίγειο αναλογικό πομπό.Έτσι η επίγεια πλατφόρμα άρχισε να χάνει σε δημοτικότητα.Το 2012 η nova επιχείρησε να επαναλανσάρει την επίγεια συνδρομητική τηλεόραση, αυτή την φορά μέσω επίγειας ψηφιακής μετάδοσης, όμως το πακέτο ήταν οικονομικά ασύμφορο αφού κόστιζε 30 € τον μήνα και διέθετε μόνον 2 κανάλια σε αντίθεση με το δορφορικό πακέτο που είχε εκατοντάδες κανάλια,ελληνικά και ξένα, με μικρή διαφορά στην τιμή σε σχέση με το επίγειο πακέτο.Και να ήθελε να προσφέρει περισσότερα κανάλια δεν μπορούσε αφού διέθετε μόνο μισό πολυπλέκτη τον οποίο μοιραζόταν με την ΕΡΤ.Ποτέ δεν συγκέντρωσε ικανό αριθμό συνδρομητών και έτσι καταργήθηκε οριστικά 2 χρόνια αργότερα.Όμως τώρα με την ανακατανομή των ψηφιακών πολυπλεκτών χρήση νέων τεχνολογιών (DVB-T2/HEVC) που επιτρέπουν την εκπομπή περισσότερων καναλιών ανά πολυπλέκτη, ανοίγει ο δρόμος για την νέα εποχή της επίγειας συνδρομητικής τηλεόρασης, που θα μπορεί να προσφέρει πλέον μέχρι και 18 HD κανάλια ανά πακέτο,με έναν μόνο δίαυλο UHF.

Πότε θα γίνει αυτό?

Μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να προκυρηχθούν άδειες για επίγειους συνδρομητικούς παρόχους.Την συγκεκρειμένη δυνατότητα όπως όλα δείχνουν θα την εκμεταλλευτεί πρώτος ο όμιλος Ant1, που σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται να φτιάξει μέχρι τα τέλη του 2021 την δική του επίγεια συνδρομητική πλατφόρμα στα πρότυπα αντίστοιχων υπηρεσιών του εξωτερικού, με κανάλια που θα προσφέρουν αποκλειστικό περιεχόμενο που δεν θα υπάρχει στο ελέυθερο κανάλι όπως premium ελληνικές σειρές προδιαγραφών netflix, πρόσφατες ξένες σειρές και ξένες ταινίες, ενώ δεν αποκλείεται να δημηουργηθεί και κάποιο αθλητικό κανάλι.Ακόμη,το πακέτο πιθανόν να περιλαμβάνει και ξένα κανάλια ντοκυμαντέρ.Το κόστος της συνδρομής θα είναι αρκετά οικονομικότερο σε σχέση με τα  δορυφορικά πακέτα και έτσι θα λειτουργήσει ως μία πιο προσιτή εναλλακτική για όσους θέλουν να απολάυσουν συνδρομητική τηλεόραση αλλά δεν διαθέτουν το απαραίτητο budget για να βάλουν nova ή cosmote tv.Πιθανόν για τις νεότερες τηλεοράσεις να μην απαιτείται καν αποκωδικοποιητής αφού αρκετά μοντέλα διαθέτουν υποδοχή CI slot για την εισαγωγή μονάδας CAM με συνδρομητική κάρτα.Aν το πείραμα πάει καλά δεν αποκλείεται να δούμε αργότερα να ξεφυτρώνουν και άλλα τέτοια πακέτα από άλλους καναλάρχες (π.χ. Αλαφούζος,Βαρδινογίαννης) ή από τους ήδη υπάρχοντες παρόχους nova και cosmote.

Θεματικά κανάλια εθνικής εμβέλειας

Ένα θεματικό κανάλι, σε αντίθεση με ένα κανάλι γενικού περιεχομένου που το πρόγραμμα του αποτελείται από πάσης φύσεως εκπομπές,είναι ένα κανάλι που έχει ένα βασικό θέμα και όλες οι εκπομπές του περιστρέφονται γύρω από αυτό.Το θέμα μπορεί να είναι είτε αυστηρά καθορισμένο σε κάτι πολύ συγκεκρειμένο (π.χ. μουσική,αθλητικά, παιδικά,ντοκυμαντέρ) είτε κάτι πιο γενικό (π.χ. ψυχαγωγία).Κοινή συνιστώσα όλων των θεματικών καναλιών είναι ότι δεν διαθέτουν δελτία ειδήσεων,και αυτό συνεπάγεται την απουσία δημοσιογράφων.Κάποια θεματικά κανάλια υπάρχουν ήδη στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση (π.χ. Mad,Nickelodeon,Smile) τα οποία όμως είναι περιφερειακής εμβέλειας πράγμα που σημαίνει ότι έχουν άδεια για να εκπέμπουν μόνο στην Αττική.Ακόμη,αρκετά θεματικά κανάλια,ξένα και ελληνικά (π.χ. αθλητικά) υπάρχουν και στις συνδρομητικές δορυφορικές πλατφόρμες.Αυτό που θα αλλάξει είναι ότι στο επόμενο χρονικό διάστημα θα προκυρηχθούν τηλεοπτικές άδειες για θεματικά κανάλια εθνικής εμβέλειας, κάτι εντελώς νέο για τα ελληνικά δεδομένα αφού οι μέχρι τώρα άδειες εθνικής εμβέλειας αφορούσαν μόνο κανάλια γενικού περιεχομένου.Το κανάλι Μακεδονία tv του ομίλου Ant1 ήδη έχει ξεκινήσει να μετατρέπεται σε θεματικό  κανάλι γενικής ψυχαγωγίας και θα είναι το πρώτο κανάλι που θα διεκδικήσει θεματική άδεια.Θα αποτελεί μία οικονομικότερη εναλλακτική για νέους ενδιαφερόμενους που επιθυμούν να βγάλουν κανάλι στον αέρα αφού το κόστος μίας θεματικής άδειας θα είναι αρκετά χαμηλότερο από μία άδεια γενικού περιεχομένου.

Πότε θα γίνει αυτό?

Το νομοσχέδιο δεν έχει κατατεθεί ακόμη,αναμένεται να κατατεθεί μετά το πάσχα.Οι θεματικές άδειες θα προκυρηχθούν εντός του 2021.Προς το παρόν δεν υπάρχει αριθμητικός περιορισμός,όύτε περιορισμός σχετικά με τα θέματα των καναλιών,μοναδικός περιορισμός είναι τα κανάλια να είναι μη-ενημερωτικά και εκτός από το Μακεδονία tv που εκπέμπει ήδη και θα μεταστρέφεται σε θεματικό
,πιθανοί ενδιαφερόμενοι για νέα θεματικά κανάλια είναι οι Μαρινάκης,Αλαφούζος,Βρυώνης.Ακόμη, δεν αποκλείεται κάποια ήδη υπάρχοντα περιφερειακά θεματικά κανάλια όπως το Mad και το Nickelodeon να διεκδικήσουν θεματικές άδειες εθνικής εμβέλειας και με αυτόν τον τρόπο να επεκταθούν σε ολόκληρη την ελλάδα,αλλά και να δούμε και εντελώς νέους "παίκτες" με νέα κανάλια,όλα αυτά βέβαια αναμένεται να συμβούν από το 2022 και έπειτα.

Αναβάθμιση ανάλυσης-εκπομπή σε 4Κ-Ultra HD

Ένα από τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής εκπομής είναι η δυνατότητα αναβάθμισης της ανάλυσης και ευκρίνειας του εκπεμπόμενου περιεχομένου.Όταν ξεκίνησε επίσημα η επίγεια ψηφιακή τηλεόραση,η ανάλυση που εκπέμπανε όλα τα κανάλια ήταν SD (720x576/576i)Αυτό αντιστοιχεί σε ποιότητα ταινίας σε DVD.Η πρώτη πιλοτική μετάδοση υψηλής ευκρίνειας ξεκίνησε το 2011 από την ΕΡΤ ενώ από το 2016 ξεκίνησαν όλα τα κανάλια να αναβαθμίζονται σταδιακά σε σύστημα υψηλής ευκρίνιας HD (1920x1080 pixels/1080i) που αντιστοιχεί σε ποιότητα blu-ray και διπλάσια ποσότητα πληροφορίας σε σχέση με το SD.Το επόμενο σκαλοπάτι μετά το HD είναι το 4Κ ή Ultra HD (3840x2160 pixels/2160i) που αντιστοιχεί σε διπλάσιo αριθμό οριζόντιων γραμμών σε σχέση με το HD και 4πλάσιο σε σχέση με το SD, εξ ου και η ονομασία 4Κ.Με το 4Κ η εικόνα θα φαίνεται ακόμη πιο "φυσική" και πιο ευκρινής σε σχέση με το απλό HD.Η διαφορά στο μάτι γίνεται περισσότερο εμφανής σε μεγάλες οθόνες (50"+) .Προς το παρόν περιεχόμενο 4Κ μπορεί να βρει κανείς μόνο σε streaming πλατφόρμες όπως το Netflix.Σε αρκετές χώρες του εξωτερικού έχει ήδη ξεκινήσει πιλοτικά η μετάδοση τηλεοπτικού σήματος 4Κ είτε επίγεια είτε καλωδιακά είτε δορυφορικά, και όσοι διαθέτουν δορυφορικό δέκτη και πιάτο ίσως να μπορούν να πιάσουν μερικά από αυτά.Η μετάδοση περιεχομένου 4Κ μέσω επίγειου ψηφιακού σήματος είναι εφικτή μόνο χρήση του συστήματος DVB-T2/HEVC.Είναι σίγουρο ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα έχουμε και στην χώρα μας επίγεια κανάλια 4Κ.Η λήψη τέτοιων καναλιών προϋποθέτει τηλεόραση νεότερης τεχνολογίας με δέκτη DVB-T2/HEVC, μεγέθους από 43" και πάνω, που να διαθέτει οθόνη ανάλυσης Ultra HD.

Πότε θα γίνει αυτό

Κατά πάσα πιθανότητα θα αργήσουμε αρκετά να δούμε ελληνικά κανάλια σε 4Κ,αφού ακόμη υπάρχουν περιοχές που  ακόμη βλέπουν μόνο SD και περιμένουν την μετάβαση στις νέες συχνότητες για να αποκτήσουν πρόσβαση στα HD κανάλια.Επίσεις η αναβάθμιση ενός καναλιού σε 4K προϋποθέτει αλλαγή ολόκληρου του εξοπλισμού εγγραφής και μετάδοσης εικόνας, και κοστίζει αρκετά, ενώ τα περισσότερα κανάλια άλλαξαν τελευταία φορά τον εξοπλισμό τους μόλις πρίν 4-5 χρόνια,όταν αναβαθμίστηκαν σε HD, οπότε δύσκολα θα ξαναέβαζαν βαθιά το χέρι στην τσέπη σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα πριν καλά-καλά "βγάλουν τα λεφτά τους" τα προηγούμενα μηχανήματα.Αν λάβουμε υπόψη και το πόσο πολύ αργήσαμε να δούμε HD στον τόπο μας σε σχέση με την υπόλοιπη ευρώπη, είναι πολύ απίθανο να δούμε ελληνικά 4K κανάλια πρίν από το 2024(στην καλύτερη περίπτωση),οπότε δεν υπάρχει ακόμη λόγος να βιαστείτε να αγοράσετε 4K τηλεοράσεις.Υποθέτω ότι αρχικά η αναβάθμιση θα ξεκινήσει πιλοτικά από κάποια συνδρομητικά κανάλια(επίγεια ή δορυφορικά) και σε μεταγενέστερη φάση θα δουμε ντόπια 4Κ κανάλια στο ελέυθερο επίγειο τηλεοπτικο τοπίο,ενώ απαραίτητη προϋπόθεση για να ξεκινήσει αυτό θα είναι μέχρι τότε να έχουμε περάσει εξ'ολοκλήρου σε μετάδοση DVB-T2 

Ελληνικές σειρές σε διεθνείς πλατφόρμες streaming

Mέχρι πρότινος ο μόνος τρόπος να ταξιδέψει μία ελληνική σειρά στο εξωτερικό ήταν να αγοραστεί από κάποιο ξένο τηλεοπτικό κανάλι,κάτι που συνέβαινε εξαιρετικά σπάνια και συνήθως μόνο γειτονικές-βαλκανικές χώρες υπήρχε περίπτωση να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για κάποια ελληνική σειρά.Όμως οι διεθνείς πλατφόρμες streaming (netflix, amazon prime)έρχονται να σπάσουν τα τείχη και να κάνουν πράξη την τηλεόραση χωρίς σύνορα.Έτσι σπάει επιτέλους και το μονοπώλιο των αμερικάνικων σειρών αφού πλέον μπορείς έυκολα να βρείς σειρές από όλο τον πλανήτη.Ενδεικτικό παράδειγμα η Ισπανία.Δεκάδες ισπανικές σειρές απέκτησαν διεθνή αναγνώριση χάρις στην απόκτηση τους από το netflix.Αν δεν υπήρχε το netflix ,σειρές όπως το La casa de papel,το Vis a vis και το Gran Hotel θα τις ήξεραν μόνο οι Ισπανοί,άντε και ακόμα κανα 2-3 χώρες που μπορεί να τις είχαν αγοράσει τα κανάλια τους.Η ελληνική τηλεόραση σύντομα θα εκμεταλλευτεί αυτή την ευκαιρία "παγκοσμιοποίησης" και στο μέλλον θα έρθει και η μέρα που θα υπάρχουν και ελληνικές σειρές σε πλατφόρμες τύπου netflix ώστε να αποκτήσουν ευκαιρία για "διεθνή καριέρα".

Πότε θα γίνει αυτό?

Ήδη ο σκηνοθέτης Σωτήρης Τσαφούλιας βρίσκεται σε προχωρημένες συζητήσεις με το netflix προκειμένου να ενταχθεί στην πλατφόρμα η σειρά "Έτερος εγώ" και η ομώνυμη ταινία, εντός του 2021.Αυτό θα είναι ένα πρώτο crash test για να διαπιστωθεί κατά πόσο θα έχει απήχηση ένα ποιοτικό ελληνικό τηλεοπτικό προϊόν στο εξωτερικό.Αν το πείραμα πετύχει, σύντομα θα δούμε να ακουλουθούν και άλλες σειρές.Σε πρώτη φάση πιθανόν να δούμε συμφωνίες των πλατφορμών με ελληνικά κανάλια,είτε ελέυθερα είτε συνδρομητικά, προκειμένου κάποιες σειρές να εντάσσονται στις πλατφόρμες μετά την ολοκλήρωση της προβολής τους στην ελληνική τηλεόραση,ενώ αργότερα μέσα στο πιο μακροπρόθεμο μέλλον δεν αποκλείεται να δούμε και netflix-original παραγωγές made in greece.Για να μπορούν όμως οι σειρές μας να βγαίνουν και εκτός συνόρων,θα πρέπει η ελληνική τηλεόραση να ξεφύγει απο την λογική της προχειρότητας και του άρπα-κόλα και την νοοτροπία του "παίρνω ένα σενάριο και το ξεχειλώνω οσο δεν πάει για να βγάλω όσα περισσότερα επεισόδια μπορώ με όσο το δυνατόν λιγότερο κόστος".Οι σειρές που προορίζονται για διεθνή προβολή θα πρέπει να είναι καλογυρισμένες,με πολύ προσεκτική επιλογή ηθοποιών,δεμένο σενάριο χωρίς φλυαρίες, αρκετά εξωτερικά γυρίσματα και λίγα επεισόδια ανά σεζόν,το πολύ 12-13.Κανένας ευρωπαίος ή αμερικάνος τηλεθεατής δεν θα ενδιαφερθεί να δεί μία ελληνική σειρά με 100+ επεισόδια και όλες οι σκηνές να γυρίζονται σε 2-3 χώρους ,τύπου "Μουρμούρα","Πολυκατοικία" ή "Λάκης ο γλυκούλης".Ελάχιστες από τις ήδη υπάρχουσες σειρές έχουν τα προσόντα για να ενταχθούν σε διεθνείς πλατφόρμες.Θα πρέπει επιτέλους τα κανάλια να ξεκινήσουν να δίνουν έμφαση στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα.

R.I.P 3D- Έχει πεθάνει οριστικά ή θα επανέρθει δριμύτερο?

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί έχουμε 2 μάτια και όχι 1 σαν τους κύκλωπες ή σαν τον "Πλανκτόν" από τον "Μπομπ σφουγγαράκη"?Κάποιος μπορεί να υποθέσει ότι το 2ο μάτι χρησημέυει σαν εφεδρικό σε περίπτωση που "χαλάσει" το πρώτο,όμως ο πραγματικός λόγος δεν έχει καμία σχέση με αυτό.Υπάρχει ένας και μοναδικός,πολύ σημαντικός λόγος που σχεδόν όλα τα έμψυχα όντα έχουν 2 μάτια.Ποιος είναι αυτός?Μα φυσικά η αντίληψη του βάθους. Ο χώρος αποτελείται 3 διαστάσεις,το μήκος(ή πλάτος),το ύψος και το βάθος, που αντιστοιχούν στους άξονες x,y και z. Αν ήμασταν μονόφθαλμοι, θα μπορούσαμε να αντιληφθούμε μια χαρά το μήκος και το ύψος, δεν θα μπορούσαμε όμως να αντιληφθούμε το βάθος. Για να καταλάβετε πόσο σημαντικό είναι το βάθος κάντε ένα απλό πείραμα. Πάρτε 2 μολύβια και προσπαθήστε να ενώσετε τις μύτες τους. Αρκετά έυκολο Τώρα κλείστε το ένα μάτι,όποιο θέλετε,δεν έχει σημασία, και επαναλάβετε. Προσπαθήστε να ενώσετε τις μύτες των 2 μολυβιών βλέποντας μόνο με το ένα μάτι.Σαν να δυσκόλεψε λίγο,έτσι δεν είναι? Εκεί που νομίζετε ότι τα 2 μολύβια είναι στην ίδια ευθεία, οι μύτες τελικά δεν ενώνονται και τα 2 μολύβια συνεχίζουν την πορεία τους χωρίς να συναντηθούν. Ο λόγος αυτής της πλάνης είναι η έλλειψη της αντίληψης του βάθους. Αν δεν μπορούσαμε να αντιληφθούμε το βάθος, πιθανόν να πέφταμε συνεχώς επάνω σε εμπόδια αφού δεν θα μπορούσαμε να διακρίνουμε με το μάτι πόσο κοντά ή μακρυά είναι ένα αντικείμενο και θα χρειαζόμασταν την βοήθεια των υπόλοιπων αισθήσεων (π.χ. αφή, ακοή) για να μπορούμε να ξέρουμε που πατάμε και που βρισκόμαστε. Φανταστείτε λοιπόν πόσο δύσκολο θα ήταν να διασχίσει κανείς έναν δρόμο, να παίξει ποδόσφαιρο, ή να οδηγήσει μη έχοντας την αντίληψη του βάθους.Ευτυχώς που ο θεός μας προίκισε με αυτό το πολύτιμο 2ο μάτι γιατί διαφορετικά η ζωή θα ήταν πολύ δυσκολότερη. Ο εγκέφαλος συνθέτει τις 2 ξεχωριστές εικόνες από τα 2 μάτια,τις συνθέτει και ω του θάυματος, βλέπουμε τρισδιάστατα.Στην απεικόνιση όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά.Όταν θέλουμε να απεικονίσουμε μία σκηνή της πραγματικότητας σε φωτογραφία ή βίντεο, η διάσταση του βάθους ως δια μαγείας εξαφανίζεται και καταλήγουμε με μία δισδιάστατη εικόνα.Πως θα μπορούσαμε να έχουμε μία πιο ρεαλιστική τρισδιάστατη αναπαράσταση? Για να το πετύχουμε αυτό θα πρέπει να ξεπεράσουμε 2 βασικά εμπόδια. Πρώτον οποιαδείποτε κοινή κάμερα ή φωτογραφική μηχανή έχει μόνον έναν φακό. Έτσι η εικόνα που λαμβάνει είναι "μονόφθαλμη". Για να υπάρξει αναπαράσταση του βάθους θα πρέπει να καταγραφούν 2 εικόνες από 2 διαφορετικούς φακούς. Αλλά έστω ότι το κάναμε αυτό με 2 κάμερες, τοποθετημένες δίπλα δίπλα σε μικρή απόσταση, πως θα καταφέρναμε να συνθέσουμε τις 2 δισδιάστατες εικόνες σε μία τφρισδιάστατη? Εδώ έρχεται το δέυτερο εμπόδιο που αφορά την απεικόνιση. Τα μέσα απεικόνισης όπως το χαρτί ή μία οθόνη έχουν 2 διαστάσεις και όχι 3 και έτσι είναι αδύνατον να απεικονίσουμε το βάθος.Έτσι ο μόνος τρόπος να πετύχουμε την τρισδιάστατη απεικόνιση είναι να καταφέρουμε να στείλουμε διαφορετική εικόνα στο κάθε μάτι, ώστε ο εγκέφαλος μας να συνθέσει τις 2 εικόνες και έτσι να προκύψει μία ρεαλιστική τρισδιάστατη εικόνα. Αυτό επετέυχθη για πρώτη φορά το 1853 ,όταν παρουσιάστικε μία συσκευή προβολής διαφανειών με 2 προσοφθάλμιους φακούς. Το θέμα φωτογραφιζόταν 2 φορές μία για το αριστερό μάτι και μία για το δεξί  με κάμερες τοποθετημένες δίπλα δίπλα σε απόσταση  ίση με εκείνη των ανθρώπινων οφθαλμών.και οι 2 διαφάνειες έμπαιναν μπροστά στους φακούς της συσκευής.Έτσι τα 2 μάτια έβλεπαν τις 2 διαφορετικές εικόνες και είχαμε την πρώτη τρισδιάστατη φωτογραφία. Έτσι μπήκε ο θεμέλιος λίθος για μία τεχνολογία που πέρασε από 40 κύματα επί σειρά ετών για να καταλήξει  να αποτύχει παταγωδώς.Ας συνεχίσουμε με μία ιστορική αναδρομή:

Συσκευή θέασης στερεοστοπικών φωτογραφιών

Η τεχνολογία εξελείχθηκε περισσότερο τον επόμενο αιώνα και έτσι το 1939 εμφανίστηκε το View-master, το πρώτο εμπορικά διαθέσιμο στερεοσκόπιο όπου τα slides έμπαιναν με την μορφή χάρτινων δίσκων :

Δίσκος με slides για View master

      

              

View master δεκαετίας του '60

Το μεγάλο σφάλμα όμως ήταν ότι δεν κυκλοφόρησε παράληλλα και κάποια τρισδιάστατη φωτογραφική μηχανή προσιτή στο ευρύ κοινό ώστε να μπορεί κανείς να τραβάει τις δικές του στερεοσκοπικές φωτογραφίες για το View master και έτσι η συσκευή χρησήμευε μόνο για να βλέπεις "ετοιματζίδικες" εικόνες όπως τουριστικές φωτογραφίες και σκηνές ταινιών ή τηλεοπτικών σειρών. Έτσι η φανταχτερή συσκευή δεν κατάφερε να προσελκύσει αρκετά το ενδιαφέρον του κοινού με αποτέλεσμα τις επόμενες δεκαετίες να μετατραπεί σταδιακά σε παιδικό παιχνίδι, και η πατέντα εξαγοράστηκε τελικά την δεκαετία του 80 από την εταιρεία παιχνιδιών Tyco toys(σημερινή Mattel) η οποία ξεκίνησε να χρησημοποιεί  View master slides για την τρισδιάστατη οπτικοποίηση παιδικών ιστοριών και παραμυθιών.

Μετά από αρκετά χρόνια στην αφάνεια, η τεχνολογία 3D απεικόνισης έκανε θεαματικό come-back στις αρχές των 80s με μία διαφορετική τεχνολογία που δεν απαιτούσε ειδικό εξοπλισμό όπως στερεοσκόπιο ή view master αλλά μόνο ένα ζευγάρι έγχρωμα γυαλιά, με τα 2 χρώματα να είναι το ένα χρωματικά αντίθετο του άλλου.Ο συνήθεις χρωματικός συνδυασμός ήταν κόκκινο για το αριστερό μάτι και μπλε για το δεξί ή το αντίστροφο, αλλά είχαν κυκλοφορήσει και άλλες παραλλαγές όπως κόκκινο-πράσινο, κίτρινο-μπλε ή πράσινο-φούξια. Οι  έγχρωμοι "φακοί" δεν ήταν παρά απλά κομμάτια έγχρωμης ζελατίνης.

Έγχρωμα γυαλιά 3D

 Η συγκεκρειμένη τεχνολογία ονομάστηκε και "ανάγλυφο 3D".  Όμως πως λειτουργεί η εν λόγω τεχνολογία? Αρχικά έχουμε 2 εικόνες με ελαφρώς διαφορετική οπτική γωνία,μία για το αριστερό μάτι και μία για το δεξί, όπως και στην προηγούμενη τεχνολογία με το στερεοσκόπιο. Στην συνέχεια περνάμε τις 2 εικόνες από 2 διαφορετικά χρωματικά φίλτρα, που αντιστοιχούν στα χρώματα των φακών γυαλιών για κάθε μάτι(π.χ. κόκκινο φίλτρο για την εικόνα του αριστερού ματιού και μπλε για του δεξιού). Στην συνέχεια οι 2 χρωματικά φιλτραρισμένες εικόνες αληλλοεπικαλύπτονται σε μία εικόνα. Η τελική εικόνα μοιάζει κάπως έτσι:

3d φωτογραφία που απαιτεί την χρήση έγχρωμων γυαλιών για τρισδιάστατη απεικόνιση

Όμως φορώντας τα έγχρωμα γυαλιά, αυτά λειτουργούν ως φίλτρο που επιτρέπει μόνο την "κόκκινη" εικόνα να γίνεται ορατή από το αριστερό μάτι και μόνο την "μπλε" εικόνα να γίνει ορατή για το δεξί μάτι. Ο εγκέφαλος συνδυάζει τις 2 εικόνες και το "χρωμάτισμα" εξουδετερώνεται αφού τα 2 χρώματα είναι αντίθετα μεταξύ τους και από τον συνδυασμό τους προκύπτει το λευκό ή διαφανές. Περισσότερς πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ Η τεχνολογία εφαρμόστηκε όχι μόνο στην στατική εικόνα (π.χ. φωτογραφίες σε βιβλία, περιοδικέ ή εφημερίδες) αλλά και στην κινούμενη. Το 1983 κυκλοφόρησε η πρώτη 3D ταινία, το Jaws-3D (Τα σαγόνια του καρχαρία-μέρος 3) και ακουλούθησαν και άλλες 3d ταινίες τρόμοι όπως Παρασκευή και 13 μέρος 3 και Amityville-3d, ενώ η τεχνολογία χρησημοποιήθηκε και σε τηλεοπτικές μεταδόσεις. Όμως και αυτή η τεχνολογία είχε αρκετές ατέλειες, αφού πρώτον η αίσθηση του "βάθους" δεν ήταν αρκετά ρεαλιστική και δέυτερον, ο επιχρωματισμός των εικόνων προκαλούσε  χρωματική αλλοίωση στις έγχρωμες εικόνες, η συγκεκρειμένη τεχνολογία δούλευε καλύτερα στην ασπρόμαυρη εικόνα, έτσι όπως ήταν αναμενόμενο δεν κατάφερε να γίνει το "Νext big thing" στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο και  μετά από λίγα χρόνια εγκαταλείφθηκε οριστικά από τους κινηματογραφικούς και τηλεοπτικούς παραγωγούς. Εδώ στην Ελλάδα η συγκεκρειμένη τεχνολογία ποτέ δεν έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής. Η χρήση της περιορίστηκε σε κάποια παιδικά βιβλία και σε κάποιες δοκιμαστικές τηλεοπτικές μεταδόσεις την δεκαετία του '90.  

Φτάνοντας στην νέα χιλιετία,  η τρίτη διάσταση στην εικόνα επανέρχεται δυναμικά για ακόμη μία φορά με την ψηφιακή τεχνολογία Real D . Η τεχνολογία Real D χρησημοποιεί γυαλιά όπως η προηγούμενη τεχνολογία, αλλά το "φιλτράρισμα" για τον διαχωρισμό εικόνας δεξιού και αριστερού ματιού αυτή την φορά γίνεται με διαφορετικό τρόπο που δεν επηρεάζει το χρώμα της εικόνας. H απάντηση βρίσκεται στο κυκλικά πολωμένο φως. Ο κινηματογραφικός προβολέας προβάλλει εναλλάξ καρέ δεξιού και αριστερού ματιού. Η εναλλαγή γίνεται 144 φορές ανά δευτερόλεπτο. Ένας ηλεκτρο-οπτικός διαμορφωτής υγρών κρυστάλλων τοποθετημένος μπροστά στον προτζέκτορα πολώνει αριστερόστροφα κάθε αριστερό καρέ και δεξιόστροφα κάθε δεξιό. Το κοινό φοράει ειδικά γυαλιά με κυκλικά πολωτικά φίλτρα στους φακούς. Τα φίλτρα αυτά επιτρέπουν μόνο την διέλευση του δεξιόστροφα πολωμένου φωτός από τον δεξιό φακό και του αριστερόστροφα πολωμένου φωτός από τον αριστερό. Έτσι πετυχαίνουμε τον διαχωρισμό της εικόνας που βλέπει το αριστερό μάτι από την εικόνα που βλπέπει το δεξία και έτσι επιτυγχάνεται η πολυπόθητη οφθαλμαπάτη του τρισδιάστατου χωρίς την "παρενέργεια" της χρωματικής αλλοίωσης. Η τεχνολογία Real D υιοθετήθηκε από δεκάδες χιλιάδες κινηματογράφους σε όλο τον κόσμο και αρχικά χρησημοποιήθηκε για παιδικές animated ταινίες, ενώ από το 2009 ξεκίνησαν να βγαίνουν στους κινηματογράφους και ψηφιακά τρισδιάστατες live-action ταινίες όπως το Avatar, η "Χριστουγεννιάτικη ιστορία" και το Saw 3D. Τα μειονεκτήματα της συσκεκρειμένης τεχνολογίας είναι η μείωση της ανάλυσης της εικόνας στο μισό, αφού σε κάθε μάτι φτάνει η μισή ανάλυση και η παραμόρφωση της αντιλαμβανόμενης εικόνας αν ο θεατής κινήσει έντονα το κεφάλι του

Kάμερα 2 φακών για εγγραφή ταινιών 3D

Παράληλλα, από τα τέλη της δεκαετίας του 2000 οι μεγάλοι κατασκευαστές τηλεοράσεων όπως Samsung,Sony και LG εργάζονται πυρετωδώς για να φέρουν την τεχνολογία 3D και στα σπίτια μας.

3d τηλεόραση ενεργητικής τεχνολογίας

Από το 2010 ξεκινούν να κυκλοφορούν στα καταστήματα οι πρώτες τηλεοράσεις 3D, επιδιώκοντας να  φέρουν επανάσταση στην οικιακή ψυχαγωγία. Σε αυτό το σημείο, η τεχνολογία χωρίζεται σε 2 στρατόπεδα.Οι περισσότερες εταιρείες όπως η Samsung, η Sony και η Panasonic υιοθετούν μία νέα τεχνολογία που ονομάζεται Active (ενεργητικό) 3D. Απαιτείται ένα νέο είδος γυαλιών που ονομάζονται "active shutter" τα οποία έχουν ενεργούς φωτοφράκτες στους φακούς που μπορούν να ανοιγοκλείνουν επιτρέποντας ή όχι την διέλευση του φωτός, ενώ η τηλεόραση προβάλλει εναλλάξ την δεξιά και την αριστερή εικόνα, με πολύ γρήγορη συχνότητα εναλλαγής. Τα γυαλιά αυτά χρειάζονται μπαταρίες για να λειτουγήσουν. Οι φωτοφράκτες των φακών συγχρονίζονται με την συχνότητα εναλλαγής των αντίστοιχων εικόνων της τηλεόρασης (ο αριστερός φωτοφράκτης ανοίγει κατά την εμφάνιση της αριστερής εικόνας και ο δεξιός κατά την εμφάνιση της δεξιάς). Έτσι ο αριστερός φακός τελικά επιτρέπει την διέλευση μόνο της αριστερής εικόνας και ο δεξιός, της δεξιάς και έτσι έχουμε διαφορετική εικόνα στο κάθε μάτι. Τα μεγάλα πλεονεκτήματα της συγκεκρειμένης τεχνολογίας είναι η διατήρηση πλήρους ανάλυσης σε κάθε μάτι και η έντονη αντίληψη του βάθους και της "εξόδου" αντικειμένων από την οθόνη, προσφέροντας μία αρκετά ρεαλιστική τρισδιάστατη εμπειρία , ενώ τα μειονεκτήματα είναι το υψηλό κόστος των γυαλιών (συνήθως κατά την αγορά της τηλεόρασης περιλαμβανόταν μόνο ένα ζευγάρι) και η κόπωση των ματιών λόγω του γρήγορου τρεμοπαίγματος (flickering) που συμβαίνει λόγω της γρήγορης εναλλαγής των εικόνων στα μάτια.Κάποιες άλλες εταιρείες (π.χ. LG ) ακουλούθησαν την τεχνολογία του Passive (παθητικού) 3D. Ουσιαστικά πρόκειται για μία τεχνολογία που βασίζεται στην κυκλική πόλωση, όπως ακριβώς το Real-D στον κινηματογράφο. Η τηλεόραση προβάλλει τις 2 εικόνες ταυτόχρονα με διαφορετική πόλωση, ενώ τα γυαλιά απλώς διαθέτουν πολωτικά φίλτρα στους φακούς και δεν απαιτούν μπαταρίες. Βασικά πλεονεκτήματα το εξαιρετικά χαμηλό κόστος των γυαλιών(κάτω από 2 €) αφού πρόκειται για απλά πολωτικά γυαλιά χωρίς περίπλοκα ηλεκτρονικά κυκλώματα και ίναι συμβατά ακόμη και τα γυαλιά 3D του σινεμά, και η απουσία του "τρεμοπαίγματος" που μπορεί να κουράσει τα μάτια. Μειονεκτήματα η μείωση της ανάλυσης στο μισό σε κάθε μάτι και η λιγότερο ρεαλιστική αντίληψη του βάθους . Οι περισσότερες 3D τηλεοράσεις διέθεταν και δυνατότητα μετατροπής της συμβατικής 2D εικόνας σε 3D, σε αυτή την περίπτωση όμως το αποτέλεσμα όμως ήταν κάτω του μετρίου.

Παθητικά (αριστερά)  και ενεργητικά (δεξιά) γυαλιά 3D

Την ίδια περίοδο αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα τηλεοπτικά κανάλια σε 3D σε συνδρημητικές πλατφόρμες σε όλο τον κόσμο και από το 2012 εμφανίζεται το πρώτο ελληνικό 3D κανάλι, το nova 3D που προέβαλλε κινηματογραφικές ταινίες και ποδοσφαιρικούς αγώνες σε 3D, ενώ αρχίζουν να εμφανίζονται 3D βίντεο και ταινίες και σε διάφορες διαδικτυακές πλατφόρμες περιεχομένου όπως το youtube και κάποιες συνδρομητικές πλατφόρμες ταινιών on-demand., ενώ βγαίνουν και βιντεοπαιχνίδια σε 3D για τις κονσόλες play station και Xbox Λίγο αργότερα, κάποιες εταιρείες μελετούν την ανάπτυξη τεχνολογίας 3D χωρίς γυαλιά, κυρίως για χρήση σε φορητές συσκευές όπως κινητά ή φορητές παιχνιδοκονσόλες και laptops. Η τεχνολογία βασίζεται στις ολογραφικές "φακοειδείς εικόνες " που αλλάζουν ανάλογα με την γωνία θέασης. Ένα φακοειδές φράγμα παράλλαξης τοποθετείται μπροστά την οθόνη και οδηγεί στην διαφοροποίηση της εικόνας που βλέπει το δεξί μάτι από εκείνη που βλέπει το αριστερό, ενώ κάποιες συσκευές διέθεταν και αισθητήτα που παρακουλουθούσε την κίνηση του προσώπου ώστε να προσαρμόζεται η εικόνα και να μην παραμορφνώεται αν ο θεατής κινήσει το κεφάλι του. Ενώ από το 2011 κυκλοφόρησαν κάποιες συσκευές με την συγκεκρειμένη τεχνολόγία (π.χ. LG Optimus 3D,Nintendo 3Ds), η τεχνολογία τελικά απέτυχε γιατί είχε αρκετές αδυναμίες σε σχέση με το 3D με γυαλιά. 

                                         Τρόπος λειτουργείας φακοειδούς φράγματος παράλλαξης

Κατά καιρούς κυκλοφοόρησαν και smartphones με διπλή κάμερα που επέτρεπε την καταγραφή βίντεο και φωτογραφιών σε 3D, που όμως απαιτούσαν την χρήση 3d τηλεόρασης για την απεικόνιση τέτοιου περιεχομένου

Η διαρκής ανάπτυξη και εξέλειξη των τεχνολογιών στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας 3D έδωσαν την εντύπωση ότι το 3D ήρθε για να μείνει και ότι οδέυουμε προς μία νέα εποχή όπου η οπτική ψυχαγωγία αποκτά επιτέλους 3η διάσταση και ότι μετά από μερικά χρόνια οι 3D συσκευές θα έχουν κατακτήσει την αγορά και, η συμβατική δισδιάστατη απεικόνιση θα είναι πλέον παρωχημένη. Ή μήπως όχι?

Μετά από το αρχικό "Μπαμ" με το Avatar, τις τηλεοράσεις 3D και τρισδιάστατα τηλεοπτικά κανάλια, κάπου στα μέσα της περασμένης δεκαετίας οι κατασκευαστές τηλεοράσεων παρήγαγαν όλο και λιγότερα μοντέλα με δυνατότητα τρισδιάστατης εικόνας. Από το 2016 και μετά, εταιρείες-κολοσσοί όπως η Samsung άρχισαν να εγκαταλείπουν εξ' ολοκλήρου την παραγωγή μοντέλων με δυνατότητες 3D και στράφηκαν περισσότερο στην βελτίωση της ποιότητας της δισδίάστατης εικόνας με την ανάπτυξη άλλων τεχνολογιών όπως η ανάλυση 4Κ και το HDR. .Η παραγωγή ταινιών σε 3D μειώθηκε δραματικά και περιορίστηκε και πάλι στις παιδικές παραγωγές. Μέχρι το 2016,τα περισσότερα τηλεοπτικά κανάλια 3D είχαν κλείσει ,ενώ στις νέες πλατφόρμες streaming που ξεκίνησαν να αναπτύσσονται εκείνη την εποχή (Netflix, Amazon prime) δεν προστέθηκαν καθόλου τίτλοι ταινιών σε 3D. Τι πήγε στραβα και η τεχνολογία 3D αποδείχτηκε φιάσκο? Υπήρξαν αρκετοί παράγοντες που έκαναν το 3D να "βουλιάξει":

-Υψηλό κόστος

 Οι live-action παραγωγές 3D απαιτούν έξτρα μηχανήματα όπως κάμερες 3D και το μοντάζ των σκηνών αλλά και η προσθήκη ειδικών εφέ απαιτούν περισσότερο χρόνο και ειδικά λογισμικά αφού δεν μπορεί να γίνει με τις συμβατικές πλατφόρμες μοντάζ. Έτσι το κόστος μιας τέτοιας παραγωγής εκτοξέυεται και έτσι αυξάνει το ρίσκο για τους παραγωγούς, αφου αν μια ακριβή 3D παραγωγή δεν αποφέρει τα απαιτούμενα έσοδα από τις πωλήσεις εισητηρίων και δίσκων Blu-ray,  ο παραγωγός μπορεί να "μπει μέσα". Το κόστος αυξάνεται και για τους θεατές αφού για την προβολή μίας ταινίας 3D στο σπίτι εκτός από μία τηλεόραση 3D απαιτείται και αγορά ειδικής συσκευής 3D Blu-ray player, και στην περίπτωση του "ενεργητικού" 3D, προστίθεται και το κόστος των γυαλιών που μπορεί να ξεπερνάει τα 40 € ανά ζευγάρι. Αυτά τα έξτρα κόστη καθιστούν πολλές φορές το 3D ασύμφορο τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους θεατές.

-Δυσάρεστες παρενέργειες

Αρκετοί κάτοχοι συσκευών 3D ή θεατές κινηματογραφικών ταινιών σε 3D έχουν παραπονεθεί για διάφορες παρενέργειες μετά από πολύωρη θέαση 3D εικόνας όπως προβλήματα όρασης, ζαλάδες, πονοκεφάλους, απώλεια προσανατολισμού και γενική αίσθηση δυσφορίας, ενώ θεωρείται ύποπτη και για την πυροδότηση επιληπτικών κρίσεων. Η ύπαρξη πιθανών παρενεργειών πολλές φορές λειτουργεί αποτρεπτικά σε έναν νέο υποψήφιο θεατή από το να δοκιμάσει μία 3D εμπειρία στον κινηματογράφο ή να αγοράσει κάποιον οικιακό εξοπλισμό θέασης 3D.

-Άβολος εξοπλισμός

Η απαίτηση ειδικών γυαλιών κάνει κάποιες φορές την θέαση πιο άβολη, ιδίως για όσους φορούν ήδη γυαλιά οράσεως και έτσι πρέπει να φορέσουν διπλά γυαλιά προκειμένου να δουν 3D αφού θα πρέπει να βάλουν και τα γυαλιά 3D επάνω από τα δικά τους. Επίσεις τα γυαλιά, είτε είναι πόλωσης είτε είναι ενεργού φωτοφράκτη, οι φακοί τους μπλοκάρουν μεγάλο μέρος του φωτός που φτάνει στο μάτι με αποτέλεσμα η εικόνα να φαίνεται αρκετά πιο σκοτεινή. Όπως αναφέρω και παραπάνω, κάποιες εταιρίες έχουν κάνει προσπάθειες να αναπτύξουν τεχνολογία 3D χωρίς γυαλιά, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία.

-Έλλειψη περιεχομένου

 

Τι να την κάνεις την τηλεόραση 3D αν δεν μπορείς να βρείς κάτι 3D για να δεις? Ενώ η πλοιοψηφία των high-end μοντέλων κατά τα έτη 2011-2013 υποστήριζαν κάποιας μορφής 3D, το διαθέσιμο 3D περιεχόμενο ήταν εξαιρετικά περιορισμένο και δυσέυρετο. Πέρα από κάποιες εφαρμογές των ίδιων των κατασκευαστών με κάτι demo τρισδιάστατα βιντεάκια, η τηλεόραση από μόνη της δεν είχε πρόσβαση σε κάποιο άλλο υλικό όπως π.χ. 3D ταινίες. Και σχεδόν σε καμμία χώρα δεν εξέπεμψαν ελέυθερα κανάλια τρισδιάστατου περιεχομένου μέσω επίγειας εκπομπής,ούτε υπήρχε κάποια πλατφόρμα streaming τύπου netflix με 3D ταινίες Έτσι οι μόνοι νόμιμοι τρόποι για να βρει κανείς πραγματικό τρισδιάστατο περιεχόμενο ήταν η αγορά ταινιών σε ψηφιακούς δίσκους blu-ray,για τα οποία η τηλεόραση δεν ήταν αρκετή αλλά έπρεπε όπως προανέφερα ο καταναλωτής να βάλει πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη και να αγοράσει και κάποια συμβατή συσκευή αναπαραγωγής blu-ray, ή τα λιγοστά τρισδιάστατα συνδρομητικά κανάλια σε δορυφορικές και καλωδιακές πλατφόρμες, Εναλλακτικά, θα έπρεπε κανείς να στραφεί σε παράνομο κατέβασμα ταινιών από torrents.

-Χαμηλή ζήτηση

Όταν πρωτοκυκλοφόρησαν οι τηλεοράσεις 3D είχαν αρκετές πωλήσεις .Aρκετοί τις αγόραζαν είτε από περιέργεια είτε γιατί πίστευαν ότι αυτό θα είναι το μέλλον της τηλεόρασης. Τα επόμενα χρόνια η δημοτικότητα τους άρχισε να "ξεφουσκώνει" και άρχισε να απασχολεί όλο και λιγότερο τους αγοραστές τηλεοράσεων αν η συσκευή τους θα υποστηρίζει 3D ή όχι. Πολλοί θεώρησαν το 3D περισσότερο διαφημιστικό τρυκ παρά χρήσιμη τεχνολογία. Οι 4 αδυναμίες που αναφέρoνται παραπάνω έκαναν τους περισσότερους τηλεθεατές να γυρίσουν την πλάτη στο 3D και να ενδιαφερθούν περισσότερο για άλλα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά κατά την αγορά μίας νέας τηλεόρασης όπως το 4K, το HDR, η απροβλημάτιστη λειτουργεία των Smart εφαρμογών, και η συμβατότητα με πλατφόρμες streaming όπως το netflix. Οι εταιρείες αφουγκραζόμενες τις ανάγκες των καταναλωτών και βλεποντας ότι κανείς δεν νοιάζεται πλέον για το 3D άρχισαν σιγά σιγά να εγκαταλείπουν την 3η διάσταση. Αυτό σήμανε και την ταφόπλακα του 3D .

Πλέον με μία πρόχειρη αναζήτηση στο skroutz.gr βλέπει κανείς οτι δεν κυκλοφορούν τηλεοράσεις 3D ούτε για δείγμα. Τρισδιάστατες ταινίες βγαίνουν ακόμη στους κινηματογράφους αλλά είναι ελάχιστες και μόνον παιδικές. 

To μέλλον του 3D

Ένα έυλογο ερώτημα είναι τι μέλλει γενέσθε με την τρισδιάστατη εικόνα. Έχει πεθάνει οριστικά ή θα επανέρθει κάποια στιγμή στο μέλλον με νέες τεχνολογίες που θα προσπαθήσουν να ξεπεράσουν τις αδυναμίες αυτών που έχουν ήδη εφαρμοστεί? Aξίζει τον κόπο να ξαναασχοληθεί κανείς με αυτό ή ήταν απλώς ένα διαφημιστικό τρυκ που έχει πλέον παλιώσει? Kανείς δεν ξέρει με σιγουριά, όμως κατά πως φαίνεται ότι το 3D είναι "πολύ σκληρό για να πεθάνει". Όμως το πιθανότερο είναι να επιστρέψει με τελείως διαφορετική μορφή απ'ότι έχουμε δει μέχρι τώρα. Τα τελευταία χρόνια ξεκίνησαν να αναπτύσσονται νέες πολλά υποσχόμενες τεχνολογίες όπως το VR (Virtual reality) και η ολογραφία, που φιλοδοξούν να επιτρέψουν στην ψηφιακή εικόνα να δραπετέυσει και πάλι από την φυλακή των 2 διαστάσεων. Όμως με τις συγκεκρειμένες τεχνολογίες πάμε και ένα βήμα παραπέρα διότι ο θεατής θα μπορεί να έχει πλέον και διαδραστική σχέση με την εικόνα. Αυτό σημαίνει ότι ο θεατής δεν βλέπει παθητικά μία εικόνα,αλλά μπορεί να αληλλεπιδρά με το εικονικό περιβάλλον σε πραγματικό χρόνο. Οι συγκεκρειμένες τεχνολογίες όμως προς το παρόν εφαρμόζονται περισσότερο τον κόσμο του Gaming παρά την θέαση ταινιών,σειρών και τηλεοπτικών εκπομπών. Μένει να δούμε αν στο μέλλον οι νέες τεχνολογίες ολογραφικής απεικόνισης και εικονικής πραγματικότητας διεισδύσουν και στον κόσμο της τηλεόρασης και του κινηματογράφου. Επίσεις κάποιες εταιρίες προσπαθούν να επαναφέρουν στο προσκήνιο την τεχνολογία 3D χωρίς γυαλιά με την χρήση φακοειδών φραγμάτων παράλλαξης που μέχρι στιγμής είχε εφαρμοστεί μόνο σε φορητές συσκευές  επιχειρώντας να την βελτιώσουν ώστε να προσφέρει ρεαλιστικότερη εμπειρία και να μπορεί να χρησημοποιηθεί και σε μεγαλύτερες οθόνες.Η ιστορία θα δείξει αν το 3D ήταν ένα ακόμη τεχνολογικό φιάσκο και θα καταλήξει να γίνει μουσειακό είδος ή αν θα καταφέρει μέσω μελλοντικών τεχνολογιών να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που βλέπουμε σειρές και ταινίες.

Τηλεοπτικά κανάλια vs υπηρεσίες Streaming-έχει πεθάνει η παραδοσιακή τηλεόραση?

Βρισκόμαστε στο κατώφλι της νέας δεκαετίας του '20,και ένα πράγμα είναι σίγουρο:Οι νέες τεχνολογίες θα φέρουν τα πάνω κάτω στην καθημερινή ζωή όλων των ανθρώπων,τόσο των νέων όσο και των ηλικιωμένων.Μέσα στον τεχνολογικό χαμό που πρόκειται να συμβεί,σίγουρα η τηλεόραση δεν θα μείναι ανεπηρέαστη.Τα τελευταία 2 χρόνια βλέπουμε μία ραγδαία ανάπτυξη των πλατφορμών video streaming όπως το Netflix.Τέτοιου είδους υπηρεσίες έχουν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τόσο την θέαση τηλεοπτικών καναλιών όσο και την ενοικίαση ταινιών από video-clubs και έχουν αλλάξει ριζικά την μορφή της οικιακής ψυχαγωγίας.Εκτός από τις διεθνείς πλατφόρμες(netflix,amazon prime κτλ.) κάποιοι εγχώριοι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι έχουν αναπτύξει και κυκλοφορήσει και τις δικές τους πλατφόρμες on-demand(π.χ. Wind vision,Vodafone tv,Nova on demand) που μπορεί εκτός από σειρές και ταινίες να μεταδίδουν και αθλητικά γεγονότα,αλλά και αρκετά τηλεοπτικά κανάλια έχουν web tv πλατφόρμες που επιτρέπουν την θέαση εκπομπών σε ύστερο χρόνο από την τηλεοπτική μετάδοσή τους.Γιατί όμως συμβαίνει αυτό?Ας δούμε μερικούς παράγοντες που ευνόησαν την ανάπτυξη και διάδοση τέτοιων πλατφορμών.

• Ραγδαία εξάπλωση του διαδικτύου και αλματώδης άυξηση στις ταχύτητες 

Τα τελευτάια χρόνια το γρήγορο internet είναι βασικό αγαθό που υπάρχει σε κάθε σπίτι.Πλέον είναι η 4η βασική παροχή που έρχεται να συμπληρώσει το τρίπτυχο Φως-Νερό-Τηλέφωνο.Μάλιστα,πλέον δεν συμφέρει να έχει κανείς μόνο σταθερό τηλέφωνο χωρίς internet,αφού τα πακέτα double-play συμφέρουν πολύ περισσότερο με αποτέλεσμα ακόμα και άτομα που δεν ξέρουν καν να χειρίζονται ηλεκτρονικό υπολογιστή όπως ηλικιωμένοι να διαθέτουν γραμμές internet στα σπίτια τους.Και οι ταχύτητες των γραμμών έχουν φτάσει σε επίπεδα που πρίν απο μερικά χρόνια δεν μπορούσαμε καν να φανταστούμε.Παλιότερα η περιορισμοί στο bandwidth των γραμμών καθιστούσαν προβληματική ή ακομα και αδύντατη την θέαση σειρών και ταινιών από  το διαδίκτυο.Τώρα όμως,η αλματώδης ανάπτυξη του διαδικτύου έστρωσε το κόκκινο χαλί για την εισβολή των πλατφορμών streaming σε κάθε σπίτι,αφού με τέτοιες ταχύτητες πλέον όλοι μπορούν να στριμάρουν απροβλημάτιστα σε κάθε αρχείο βίντεο όσο μεγάλο κι αν είναι.

• "Έξυπνες" συσκευές

Παλιότερα ο μόνος τρόπος να δει κανείς βίντεο μέσο διαδικτύου ήταν μέσα από ηλεκτρονικό υπολογιστή.Τώρα που όλες οι ηλεκτρονικές συσκευές(τηλεοράσεις,κινητά,tablets) έχουν γίνει "έξυπνες" και συνδέονται στο διαδίκτυο,η πρόσβαση σε υπηρεσίες streaming έχει γίνει πιο έυκολη από ποτέ

• Πτώση της ποιότητας των τηλεοπτικών προγραμμάτων

Εδώ και αρκετά χρόνια η παραγωγή τηλεοπτικών προγραμμάτων διεθνώς περνάει  μία διαρκή κρίση.Το φαινόμενο αυτό έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την ελληνική τηλεόραση.Τα κέρδη από τις διαφημίσεις έχουν περιοριστεί αρκετά και τα κανάλια προσέχουν πάρα πολύ στο πως θα διαχειριστούν τα χρηματα τους.Παλιά τα κανάλια επένδυαν αφειδώς το budget τους και έχτιζαν ένα πλούσιο ψυχαγωγικό πρόγραμμα γεμάτο σειρές,φαντασμαγορικά shows,εκπομπές λόγου,γεναιόδωρα τηλεπαιχνίδια,αλλά και αγόραζαν πανάκριβα δικαιώματα για αθλητικές μεταδόσεις.Υπήρχε πρόγραμμα για όλα τα γούστα.Τώρα οι σειρές βγαίνουν με το σταγονόμετρο και με κουτσουρεμένο budget και τα κανάλια έχουν στραφεί σε φτηνές λύσεις ψυχαγωγίας όπως ριάλιτυ,μουσικά talent shows και κουτσομπολίστικες εκπομπές.Ακόμα και στο εξωτερικό ,η ελέυθερη τηλεόραση βιώνει μία πλήρη απαξίωση και οι περισσότερες καλές σειρές βγαίνουν μόνον από συνδρομητικά τηλεοπτικά δίκτυα.Το τηλεοπικό κοινό που διψάει για μυθοπλασία,αναγκαστικά στρέφεται σε άλλα μέσα και οι υπηρεσίες streaming προσφέρουν μία καλή "όαση" μυθοπλασίας σε αρκετά προσιτή τιμή σε σχέση με την συνδρομητική τηλέοραση.Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ότι τα κανάλια κάνουν δειλά-δειλά κάποιες μικρές προσπάθειες για ανάκαμψη της ελληνικής μυθοπλασίας.Όμως δεν αποκλείεται στο μέλλον να βλέπουμε ελληνικές σειρές και μέσα από υπηρεσίες streaming όπως το netflix,κάτι που συμβαίνει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

• Εξατομίκευση της ψυχαγωγίας

Παλιά ήταν σύνηθες φαινόμενο ολόκληρη η οικογένεια να μαζέυεται στο σαλόνι μπροστά από την τηλεόραση και να παρακουλουθούν από κοινού κάποια σειρά ή εκπομπή.Ακόμα κι αν δεν είχαν όλοι το ίδιο γούστο,έψαχναν να βρούν κάτι που να αρέσει σε όλους και κατέληγαν σε έναν συμβιβασμό.Τώρα ο τρόπος της  ψυχαγωγίας έχει αλλάξει ριζικά.Η "οικογενειακή ψυχαγωγία" με όλη την οικογένεια να μαζέυεται στο σαλόνι δεν υφίσταται πλέον και το κάθε μέλος της οικογένειας θέλει να έχει την δική του προσωπική οθόνη και να βλέπει ότι θέλει χωρίς να επιρεάζεται από το τί βλέπουν τα υπόλοιπα μέλη.Γι'αυτό και κερδίζει περισσότερο έδαφος η θέαση σειρών,εκπομπών και ταινιών και από άλλες συσκευές εκτός της τηλεόρασης.Π.χ. σε μία 5μελή οικογένεια μπορεί  ο μπαμπάς να βλέπει ειδήσεις στην μεγάλη τηλεόραση του σαλονιού,και ταυτόχρονα η μαμά να βλέπει την αγαπημένη της σαπουνόπερα από το κινητό,ο μεγαλύτερος γιός να βλέπει μία αστυνομική σειρά στον σταθερό υπολογιστή του δωματίου του,ο μικρότερος γιός να βλέπει ποδόσφαιρο στο laptop,και η μικρή κόρη να βλέπει παιδικά στο tablet.Με την παραδοσιακή τηλεόραση κάτι τέτοιο δεν θα ήταν δυνατό,παρά μόνο εάν υπήρχαν στο σπίτι 5 διαφορετικές τηλεοράσεις.Αντίθετα με τις διαδικτυακές υπηρεσίες streaming,κάθε συσκευή που έχει οθόνη μπορεί να προβάλλει τηλεοπτικό περιεχόμενο

• Θεαση on-demand

Παλιά,ο μόνος τρόπος για να δεί κανείς ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα ήταν να συντονιστεί στο συγκεκρειμένο κανάλη την ώρα που αυτό θα προβαλλόταν.Σε περίπτωση που έχανες κάποιο επεισόδιο για οποιονδείποτε λόγο,θα έπρεπε να περιμένεις πότε ο σταθμός θα προγραμματίσει κάποια προβολή σε επανάληψη.Αργότερα ήρθαν τα βίντεο να μας λύσουν τα χέρια αφού επέτρεπαν την προγραμματισμένη εγγραφή τηλεοπτικού περιεχομένου ,ακόμη κι αν δεν ήσουν σπίτι,και την θέαση σε μεταγενέστερο χρόνο.Όμως από τις αρχές της δεκαετίας του 2000,οι ψηφιακοί δίσκοι dvd άρχισαν σταδιακά να καθιστούν απαρχαιωμένο το σύστημα VHS.Αν και το dvd προσέφερε αρκετά πλεονεκτήματα σε σχέση με το vhs,δεν κατάφερε να προσφέρει μία εξίσου πρακτική λύση για την εγγραφή τηλεοπτικού περιεχομένου.Αν και κυκλοφόρησαν dvd εγγραφής με δυνατότητα εγγραφής τηλεοπτικού προγράμματος σε δισκάκια dvd,δεν κατάφεραν να γίνουν ο άξιος διάδοχος του βίντεο.Το κόστος ενός dvd εγγραφής ήταν πολλαπλάσιο ενός απλού dvd-player(σε αντίθεση με τo vhs όπου κάθε συσκευή αναπαραγωγής vhs μπορούσε να κάνει και εγγραφή) και η εγγραφή σε dvd είχε κι άλλους περιορισμούς(π.χ. μη δυνατότητα επανεγγραφής σε ήδη εγγεγραμμένο δίσκο).Πιθανόν οι ίδιες οι εταιρείες να απέφυγαν να αναπτύξουν περεταίρω την συγκεκρειμένη τεχνολογία διότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την διάδοση πειρατικών δίσκων dvd από τηλεοπτικές εγγραφές ταινιών και σειρών.Έτσι επανέρχεται το πρόβλημα του "πως θα δω το επεισόδιο που έχασα αν δεν παιξει σε επανάληψη?"H τεχνολογία DVR(ψηφιακή εγγραφή τηλεοπτικού προγράμματος σε σκληρό δίσκο) κυκλοφόρησε αρκετά στην Αμερική,αντικαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό την εγγραφή σε βίντεο όμως ήταν συνυφασμένη με συνδρομητικές υπηρεσίες καλωδιακών καναλιών αφού η συγκεκρειμένη δυνατότητα προσφερόταν μόνο μέσο ειδικού αποκωδικοποιητή(π.χ. Tivo) προκειμένου να μην διευκολύνει την πειρατεία,έτσι η συγκεκρειμένη τεχνολογία ποτέ δεν "περπάτησε" στην Ευρώπη .Την λύση έρχεται να δώσει λίγα χρόνια αργότερα το διαδίκτυο.Τα κανάλια "ανεβάζουν" τα επεισόδια όλων των σειρών και εκπομπών σε ειδική πλατφόρμα μετά την προβολή τους στην τηλεόραση όπου κάθε τηλεθεατής μπορεί να τα παρακουλουθήσει οποιαδείποτε στιγμή θελήσει εντελώς δωρεάν.Η ιδέα της θέασης επεισοδίων κατ'απαίτηση,γέννησε την ανάγκη για την κατασκευή πλατφορμών θέασης σειρών και ταινιών αποκλειστικά on demand όπως netflix,amazon prime,hulu κτλ.Έτσι μπαίνουμε σε μία νέα εποχή όπου δεν χρειάζεται να περιμένουμε ποια ώρα και μέρα θα προγραμματίσει το εκάστοτε κανάλι την αγαπημένη μας σειρά ή εκπομπή,αλλά μπορούμε πλέον να την παρακουλουθήσουμε όποια στιγμή μας κάνει κέφι.

Πλεονεκτήματα μειονεκτήματα και εμπόδια της "διαδικτυακής τηλεόρασης"
Το κύριο πλεονέκτημα των διαδικτυακών υπηρεσιών streaming έναντι της παραδοσιακής τηλεόρασης  όπως αναφέραμε και παραπάνω είναι το γεγονός ότι μπορεί κανείς να δεί ότι θέλει σε τέλεια ανάλυση HD ή και 4K την ώρα που το θέλει και όσες φορές το θέλει χωρίς να περιμένει πότε θα αποφασίσουν να το δείξουν τα κανάλια.Όμως υπάρχουν και κάποια μειονεκτήματα και εμπόδια.Μερικά από αυτά είναι :
 -Οι περισσότερες τέτοιες υπηρεσίες προσφέρονται επι πληρωμή και όχι δωρεάν
-Απαιτείται σύγχρονος εξοπλισμός για την αναπαραγωγή τέτοιου περιεχομένου(π.χ. μία παλιά τηλεόραση που δεν είναι smart ή ένα tablet με παλαιότερο λογισμικό που δεν "παίρνει" αναβάθμιση δεν θα μπορέσει να αναπαράγει περιεχόμενο από πλατφόρμες streaming)
-Προκειμένου να υπάρχει αδιάλειπτη πρόσβαση,όλα εξαρτώνται από την ποιότητα του οικιακού δικτύου,και στην Ελλάδα δεν έχουμε και τις καλύτερες γραμμές
-"Φορτώνεται" υπερβολικά το δίκτυο του σπιτιού και όσο περισσότεροι στριμάρουν ταυτόχρονα τόσο πέφτει η ταχύτητα του δικτύου και κατ'επέκταση η ποιότητα και η ανάλυση της εικόνας.

Το μέλλον της τηλεόρασης
Η τηλεόραση και γενικότερα η οικιακή ψυχαγωγία έχει περάσει από πολλά στάδια εξέλειξης.Από την ασπρόμαυρη τηλεόραση περάσαμε στην έγχρωμη,από τον μονοφωνικό ήχο στον στερεοφωνικό,από την αναλογική τηλεόραση και τις βιντεοκασέτες στην ψηφιακή και τα DVD,από την τυπική ευκρίνεια περάσαμε στο HD και το 4K,ενώ οι τηλεοπτικές συσκευές πλέον μόνο χαζοκούτια δεν είναι αφού συνδέονται στο διαδίκτυο και μπορούν να τρέχουν διάφορες "έξυπνες" εφαρμογές.Ένα καίριο ερώτημα είναι το πως θα είναι μορφή της τηλεόρασης στο μακροπρόθεσμο μέλλον.Σίγουρα οι τηλεοπτικές συσκευές θα έχουν αλλάξει ακόμα θα μοιάζουν περισσότερο με ηλεκτρονικούς υπολογιστές,θα μπορούν να κάνουν ότι κάνει ένας υπολογιστής.Όμως τι μορφή θα έχουν τα τηλεοπτικά κανάλια και πώς θα μεταδίδονται?

Το κακό σενάριο
Το κακό σενάριο θέλει όλα τα κανάλια να έχουν μετατραπεί αποκλειστικά σε συνδρομητικές υπηρεσίες web streaming.Έτσι όλα θα μεταδίδονται μόνο μέσο διαδικτύου και δεν θα υπάρχει πια η παραδοσιακή μετάδοση μέσο κεραίας.Πιθανόν όλα να είναι on-demand και να περιοριστεί και η ζωντανή ροή μόνο σε μετάδοση ζωντανών events(π.χ. αθλητικοί αγώνες,συναυλίες)ετσι ακόμα και θα δελτία ειδήσεων απλώς θα "ανεβαίνουν" στην πλατφόρμα και ο καθένας θα μπορεί να τα παρακουλουθεί on demand.Διαφημίσεις δεν θα υπάρχουν αφού όλα θα είναι συνδρομητικά και το κάθε κανάλι θα είναι μία ξεχωριστή συνδρομητική πλατφόρμα.Έτσι π.χ. αν κάποιος θέλει να βλέπει όλα τα κανάλια θα πρέπει να έχει ξεχωριστή συνδρομή για τον Ant1,ξεχωριστή για το Skai,ξεχωριστή για τον Alpha,κτλ και μόνο η κρατική τηλεόραση μαζι με καποια τελειωμενα περιφερειακα καναλια να είναι δωρεάν

Το καλο σεναριο
Η καλυτερη προοπτικη για την τηλεοραση ειναι να αξιοποιηθουν πληρως απο τα καναλια οι νεες τεχνολογιες και να εξελειχθουν τοσο τεχνικα οσο και ποιοτικα,ώστε αντί το διαδίκτυο να "σκοτώσει" τελείως την συμβατική τηλεόραση και να πάρει την θέση της,οι νέες τεχνολογίες να λειτουργήσουν ενισχυτικά και να βελτιώσουν την τηλεοπτική εμπειρία προσφέροντας νέες πρωτοποριακές δυνατότητες.Για παραδειγμα με την τεχνολογια Hbb TV, καθε καναλι θα μπορει να προσφερει προσβαση on-demand σε πλατφορμες on-demand οπου θα μπορει κανεις να βρισκει ολα τα επεισοδια των σειρων και των εκπομπων που εχουν ηδη προβληθει ωστε να μπορει να βλεπει οτιδειποτε εχει χασει στην αρχικη προβολη,αλλα και πρωτοποριακες διαδραστικες εφαρμογες(π.χ. ηλεκτρονικες ψηφοφοριες σε ριαλιτυ,real-time σχολιασμος σειρων και εκπομπων,ψηφοφορια σχετικα με την εξελειξη του σεναριου μιας σειρας).Με την τεχνολογια 5G θα μπορει κανεις να εχει απεριοριστη προσβαση στα τηλεοπτικα καναλια και απο φορητες συσκευες οπως κινητα και tablets,χωρις καμμια χρεωση δεδομενων κινητης τηλεφωνιας.Mε την τεχνολογία HEVC,η ανάλυση των τηλεοπτικών προγραμμάτων θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο και τα κανάλια θα μπορούν να εκπέμπουν με ανάλυση 4Κ ή ακόμα και 8Κ.Με την τεχνολογια DVB-T2 θα μπορουν να εκπεμπουν περισσοτερα καναλια απο καθε πολυπλεκτη UHF και ετσι θα ανοιξει ο δρομος για να αυξηθει ο αριθμος των καναλιων ετσι ωστε να εχουμε περισσοτερα θεματικα καναλια(π.χ. ειδησεογραφικα,μουσικα,αθλητικα,τεχνης και πολιτισμου,κινηματογραφικα κτλ.)ωστε η ελευθερη τηλεοραση να μπορει να ανοίξει ακόμα περισσότερο τα φτερά της φτασει το επιπεδο της συνδρομητικης,Τωρα,θα μου πει κανεις "και οι παροχοι συνδρομητικης πως θα ζησουν αν ολα αυτα που προσφερουν υπαρχουν τσαμπα στην επιγεια τηλεοραση?"Η απαντηση ειναι οτι θα μπορουσαν να μετατραπουν αμιγως σε πλατφορμες streaming τυπου netflix προσφεροντας αποκλειστικο περιεχομενο τοσο σε ξενες οσο και σε ελληνικες σειρες,αλλα και ταινιες on-demand.Mια αλλη εναλλακτικη,εφοσον κακα τα ψεματα οι περισσοτεροι βαζουν συνδρομητικη για να βλεπουν αθλητικα,ειναι να στραφουν εξ'ολοκληρου στο αθλητικο περιεχομενο και να βαλουν περισσοτερα αθλητικα καναλια.
Εάν οι νέες τεχνολογίες αξιοποιηθούν σωστά τόσο από τους παρόχους τηλεοπτικού περιεχομένου(κανάλια) όσο και τους κατασκευαστές των τηλεοπτικών συσκευών,η τηλεόραση θα καταφέρει να εξελειχθεί και να συγχρονιστεί με τις  απαιτήσεις της νέας εποχής.Αν δεν καταφέρει να εξελειχθεί,αργά η γρήγορα θα αποτελεί μουσειακό είδος αφού το συνεχώς εξελισσόμενο διαδίκτυο θα την έχει καταστήσει απαρχαιωμένη.

Βενζίνη vs Πετρέλαιο vs Υγραέριο:Ποιο κάυσιμο είναι καλύτερο?

Παλιότερα,μέχρι περίπου πριν 10 χρόνια,η βενζίνη ήταν μονόδρομος για την κίνηση των Ι.Χ.Όμως η κατάργηση της απαγόρευσης της πετρελαιοκίνησης των Ι.Χ. στις μεγάλες πόλεις και η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών όπως τα συστήματα υγραεριοκίνησης έσπασαν το μονοπώλιο της βενζίνης και έφεραν εναλλακτικές επιλογές καυσίμων που υπόσχονται μεγαλύτερη οικονομία και καλύτερες επιδόσεις από την βενζίνη.Αυτό αρκετές φορές φέρνει σε δίλημμα και πονοκεφαλιάζει τους οδηγούς όταν πρόκειται να αγοράσουν νέο αυτοκίνητο.Ποιό κάυσιμο προσφέρει καλύτερη σχέση τιμής-απόδοσης?Ποιό προσφέρει μεγαλύτερη αυτονομία?Ποιο σύστημα καυσίμου προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής στον κινητήρα του αυτοκινήτου?Συμφέρει να επενδύσει κανείς σε αγορά αυτοκινήτου που καίει πετρέλαιο ή υγραέριο ή είναι προτιμότερο να παραμείνει στην παραδοσιακή βενζινοκίνηση?Ας δούμε λοιπόν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του καθενός από αυτά ξεχωριστά.

Βενζίνη

Η βενζίνη είναι έυφλεκτο πτητικό υγρό που προέρχεται από την κλασματική απόσταξη του αργού πετρελαίου σε θερμοκρασίες 40-200 °C.Πρόκειται για μείγμα τριών κορεσμένων υδρογονανθράκων: του εξανίου(C6H14),του επτανίου(C7H16) και του οκτανίου(C8H18).Όσο μεγαλύτερη είναι η περιεκτικότητα σε οκτάνιο,τόσο καλύτερης ποιότητας θεωρείαι η βενζίνη(εξ ου και ο "αριθμός οκτανίου" που είναι η μονάδα μέτρησης της ποιότητας της βενζίνης).Επίσεις μπορεί να περιέχει σε μικρότερες ποσότητες διαλύτες και αρωματικούς υδρογονάνθρακες όπως βενζόλιο και ίχνη βαρέων μετάλλων.Συνήθως στις βενζίνες του εμπορίου προστίθονται και διάφορα χυμικά πρόσθετα που βελτιώνουν την κάυση και αποτρέπουν το πάγωμα σε χαμηλές θερμοκρασίες,αλλά και "απορρυπαντικές" ουσίες που προσθέτουν καθαριστική δύναμη για τον κινητήρα.Σε κάποιες χώρες(πχ. Η.Π.Α.,Βραζιλία,Γερμανία,Φινλανδία) στην βενζίνη προστίθεται και κάποιο μικρό ποσοστό(συνήθως 5 ή 10 %) αιθανόλης για καθαρότερη κάυση και λιγότερους ρύπους.Η κύρια εφαρμογή της βενζίνης είναι ως κάυσιμο σε δίχρονους και τετράχρονους κινητήρες εσωτερικής κάυσης από αυτοκίνητα,μοτοσυκλέτες,μοτοποδήλατα,μικρές βάρκες,γεννήτριες και εργαλεία όπως αλυσοπρίονα.Οι βενζινοκινητήρες μπορούν να κατασκευαστούν σε πολλά διαφορετικά μεγέθη.Η ανάφλεξη της βενζίνης σε έναν βενζινικινητήρα γίνεται με την βοήθεια σπινθήρα που παράγεται από τα μπουζί.Το σημείο αυτο-ανάφλεξης της βενζίνης είναι περίπου 230-240 °C.Η ενεργειακή πυκνότητα της βενζίνης είναι περίπου 9 kWh/l.Το κόστος ανά λίτρο στην ελλάδα κυμαίνεται στα 1.45-1.60 €/λίτρο.Οι ρύποι που περάγονται από την κάυση της βενζίνης είναι λιγότεροι από του πετρελαίου αλλά περισσότεροι από του υγραερίου.Τα καυσαέρια αποτελούνται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα και οξείδια του αζώτου.

Πλεονεκτήματα
+Λιγότερος θόρυβος σε σχέση με τους πετρελαιοκινητήρες
+Γρήγορη επιτάχυνση
+Αρκετές επιλογές κυβισμού
+Οι βενζινοκινητήρες είναι φθηνότεροι στην συντήρηση απ'ότι οι πετρελαιοκινητήρες και παρουσιάζουν κατά μέσο όρο λιγότερες βλάβες
+Μεγαλύτερο φάσμα στροφών
+Καλύτερες επιδόσεις σε υψηλές ταχύτητες και συνθήκες όπου απαιτούνται αυξημένες στροφές(π.χ. απότομες ανηφόρες,προσπεράσματα)
+Η λειτουργεία των βενζινοκινητήρων δεν επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εξωτερικές συνθήκες(π.χ. εξωτερική θερμοκρασία)
+Μικρότερο κόστος αγοράς

Μειονεκτήματα
-Αρκετά μεγάλο κόστος σε σχέση με άλλα κάυσιμα
-Μεγάλη κατανάλωση
-Αρκετοί ρύποι
-Μικρότερη ανθεκτικότητα στον χρόνο σε σχέση με τους πετρελαιοκινητήρες
-Μικρότερη ροπή

Πετρέλαιο/Diesel

To πετρέλαιο κίνησης ή Diesel είναι υγρό κάυσιμο έλαιο που παράγεται από την κλασματική απόσταξη του αργού πετρελαίου σε θερμοκρασίες 200-350 °C.Εκτός από το πετρελαϊκό diesel,μπορεί να παραχθεί και βιοντίζελ με πρώτη ύλη φυτικά ή ζωϊκά λίπη που μπορεί να χρησημοποιηθεί ως κάυσιμο σε οποιονδείποτε πετρελαιοκινητήρα.Η χυμική του σύσταση αποτελείται κυρίως από κορεσμένους υδρογονάνθρακες 10-15 ατόμων άνθρακα(C10H20-C15H28) με επικρατέστερο το δωδεκάνιο(C12H23).Σε μικρότερες συγκεντρώσεις μπορεί να περιέχει αρωματικούς υδρογονάνθρακες όπως ναφθαλίνες αλλά και θείο.Τα ντίζελ του εμπορίου περιέχουν συνήθως και διάφορα χημικά πρόσθετα που προσφέρουν καθαρότερη κάυση,μειώνουν τον αφρισμό και αποτρέπουν το πάγωμα του καυσίμου σε χαμηλές θερμοκρασίες.Οι πετρελαιοκινητήρες συνήθως είναι πιο βαριοί και ογκώδεις από τους βενζινοκινητήρες.Η ανάφλεξη του καυσίμου γίνεται με την συμπίεση και δεν απαιτείται σπινθήρας,γι'αυτό και οι πετρελαιοκινητήρες δεν έχουν μπουζί.Οι πετρελαιοκινητήρες δουλέυουν σε χαμηλότερες στροφές από τους βενζινικινητήρες και έχουν μεγαλύτερη ροπή.H θερμοκρασία αυτο-ανάφλεξης του ντίζελ είναι περίπου 210 °C.H ενεργειακή πυκνότητα του ντίζελ είναι περίπου 10 kWh/l.Η τιμή στην Ελλάδα κυμαίνεται περίπου 1.20-1.25 €/λίτρο.Η κάυση του πετρελαίου είναι αρκετά ρυπογόνα,αλλά οι σύγχρονοι πετρελαιοκινητήρες τεχνολογίας euro 5 έχουν μειώσει αρκετά τα επίπεδα των ρύπων σε σχέση με τους παλαιότερους πετρελαιοκινητήρες.Η πετρελαιοκίνηση στα Ι.Χ. απαγορευόταν στις μεγάλες πόλεις μέχρι και την 1/1/2011 λόγω ρύπανσης.Τα καυσαέρια από την κάυση του πετρελαίου περιλαμβάνουν διοξείδιο του άνθρακα,μονοξείδιο του άνθρακα,οξείδια του αζώτου και οξείδια του θείου.
Πλεονεκτήματα
+ Μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα από την βενζίνη που οδηγεί σε μικρότερη κατανάλωση κατά περίπου 40 %
+Χαμηλότερη τιμή ανά λίτρο
+Μεγαλύτερη ροπή και καλύτερη απόδοση στις χαμηλές στροφές
+Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των πετρελαιοκινητήρων στο χρόνο σε σχέση με τους βενζινοκινητήρες

Μειονεκτήματα
-Δεν κυκλοφορούν πετρελαιοκινητήρες μικρού κυβισμού και έτσι υπάρχουν λίγες επιλογές κυβισμού
-Ακόμη κι αν η τεχνολογία έχει μειώσει αρκετά τις εκπομπές ρύπων σε σχέση με τους παλιότερους πετρελαιοκινητήρες,είναι αρκετά πιο ρυπογόνοι από τους βενζινοκινητήρες
-Περισσότερος θόρυβος
-Μεγαλύτερο κόστος συντήρησης
-Παθαίνουν έυκολα βλάβες λόγο νοθευμένων ή κακής ποιότητας πετρελαίων,φαινόμενο καθόλου σπάνιο στα ελληνικά πρατήρια
-Το μέλλον της πετρελαιοκίνησης είναι αβέβαιο διότι με τις νέες ευρωπαϊκές προδιαγραφές ρύπων του 2020 που θα επιβάλλουν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα ρύπων,η πετρελαιοκίνηση των Ι.Χ. απειλείται με νέα απαγόρευση ή επιβολή πολύ μεγαλύτερων φόρων στους κατόχους πετρελαιοκίνητων οχημάτων
-Αργή επιτάχυνση

Υγραέριο/LPG

Το υγραέριο είναι αέριο μείγμα προπανίου(C3H8) και βουτανίου (C4H10) και προέρχεται από την κλασματική απόσταξη του αργού πετρελαίου.Είναι το ελαφρύτερο κλάσμα που παράγεται από το πετρέλαιο.Ακόμη,υγραέριο μπορεί να παραχθεί σε μικρότερες ποσότητες και από την ξήρανση του φυσικού αερίου.Χρησημοποιείται εδώ και δεκαετίες σε αρκετές οικιακές εφαρμογές όπως η θέρμανση και το μαγείρεμα.H χρήση του ως εναλλακτικό κάυσιμο για κινητήρες εσωτερικής κάυσεως έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία 10 χρόνια. Το υγραέριο είναι αέριο σε θερμοκρασία περιβάλλοντος,όμως προκειμένου να διευκολυνθεί η αποθήκευση και η διανομή του,υγροποιείται με την διοχέτευσή του σε δοχεία υπό πίεση.Στα αυτοκίνητα αποθηκέυεται σε υγρή μορφή σε μεταλλικές δεξαμενές υπό πίεση που τοποθετούνται κάτω από το πορτ μπαγκάζ.Παραμένει σε υγρή υπό πίεση μορφή και στις σωληνώσεις μέχρι να φτάσει στην βαλβίδα χαμηλής πιέσεως που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου,λίγο πριν απ΄τον κινητήρα.Εκεί μετατρέπεται σε αέρια μορφή και στην συνέχεια εγχέεται στους κυλίνδρους του κινητήρα από ειδικούς "ψεκαστήρες".Η έγχυση του υγραερίου στον κινητήρα ελέγχεται από ηλεκτρονικό εγκέφαλο.Η κάυση υγραερίου μπορεί να γίνει από οποιονδείποτε βενζινοκινητήρα με την κατάληλλη μετατροπή(προσθήκη δεξαμενής και συστήματος τροφοδοσίας υγραερίου).Η ανάφλεξη γίνεται με σπινθήρα,όπως ακριβώς και με την βενζίνη.Παλαιότερα η υγραεριοκίνηση γινόταν εφικτή μόνο με μετατροπή κάποιου βενζινοκίνητου αυτοκινήτου,όμως τα τελευταία χρόνια αρκετοί κατασκευαστές παράγουν μοντέλα που έχουν ήδη εγκατεστημένο εργοστασιακό σύστημα υγαερίου.Επειδή απαιτείται θερμοκρασία τουλάχιστον 40 °C προκειμένου να γίνει σωστά η κάυση του υγραερίου,η εκκίνηση γίνεται με βενζίνη και η τροφοδοσία αλλάζει αυτόματα σε υγραέριο όταν ο κινητήρας φτάσει στην κατάληλλη θερμοκρασία για την κάυση υγραερίου.Γι'αυτόν τον λόγο όλα τα υγραεριοκίνητα αυτοκίνητα,είτε εργοστασιακά είτε μετατροπής, έχουν διπλό σύστημα καυσίμου (βενζίνη-υγραέριο).Τα καυσαέρια που παράγονται  από την κάυση του υγραερόυ αποτελούνται από διοξείδιο του άνθρακα και νερό(σε μορφή υδρατμών),έτσι το υγραέριο είναι αρκετά φιλικότερο προς το περιβάλλον σε σχέση με την βενζίνη και το πετρέλαιο.Η ενεργειακή πυκνότητα του υγραερίου είναι περίπου 7 kWh/l. H τιμή του ανά λίτρο κυμαίνεται περίπου στα 0.70-0.80 €/λίτρο.Η μετατροπή κοστίζει περίπου 600-900 € ανάλογα με το μοντέλο του αυτοκινήτου.
Πλεονεκτήματα
+Τα βασικά πλεονεκτήματα των βενζινοκινητήρων(γρήγορη επιτάχυνση,χαμηλός θόρυβος κτλ.)
+Χαμηλό κόστος ανά λίτρο
+Οποιοδείποτε βενζινοκίνητο αυτοκίνητο μπορεί να μετατραπεί σε υγραεριοκίνητο
+Διπλό σύστημα καυσίμου που χαρίζει διπλάσια αυτονομία στο όχημα
+Καθαρότερη κάυση με ελάχιστους ατμοσφαιρικούς ρύπους και σχεδόν μηδενική ρύπανση του κινητήρα από κατάλοιπα όπως συμβαίνει με την βενζίνη και το πετρέλαιο
+Το υγραέριο δεν μπορεί να νοθευτεί με νερό ή άλλες ουσίες όπως το πετρέλαιο και η βενζίνη όπου η νοθεία είναι διόλου σπάνιο φαινόμενο
Μειονεκτήματα
-Αυξημένο κόστος συντήρησης λόγω των επιπλέον εξαρτημάτων που υπάρχουν για την τροφοδοσία του κινητήρα με υγραέριο
-Η δεξαμενή υγραερίου καταλαμβάνει αρκετό χώρο στο πορτ μπαγκάζ
-Απαιτείται πάντοτε βενζίνη για την εκκίνηση
-Απαιτείται θερμοκρασία τουλάχιστον 40 °C στον κινητήρα προκειμένου να γίνει σωστά η κάυση
-Σε περίπτωση διαρροής, το υγραέριο επειδή είναι βαρύτερο από τον αέρα,συγκεντρώνεται χαμηλά κοντά στο έδαφος με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλός κίνδυνος έκρηξης
-H δεξαμενή για λόγους ασφαλείας δεν γεμίζει μέχρι πάνω,αλλά περίπου μέχρι το 80 % προκειμένου να αποτραπεί οκίνδυνος ανάφλεξης ή διαρροών λόγω διαστολής.Έτσι για παράδειγμα μία δεξαμενή 20 λίτρων,στην πραγματικότητα χωράει 16 λίτρα.
-Το υγραέριο είναι πιό δυσέυρετο απ΄την βενζίνη διότι δεν διατίθεται σε όλα τα πρατήρια
-Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην περίπτωση της μετατροπής διότι η τοποθέτηση ενός φτηνού και κακής ποιότητας συστήματος υγραερίου μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο αυτοκίνητο

Φυσικό αέριο/CNG

Το φυσικό αέριο είναι αέριο μείγμα υδρογονανθράκων με βασικό συστατικό το μεθάνιο(CH4) .Σε αντίθεση με το υγραέριο που είναι παράγωγο του πετρελαίου,το φυσικό αέριο βρίσκεται από την φύση του συγκεντρωμένο σε υπόγειες κοιλότητες της γής(κοιτάσματα φυσικού αερίου) απ'όπου εξάγεται.Έχει παρόμοιες ιδιότητες με το υγραέριο,όμως έχει και κάποιες διαφορές όπως το ότι είναι ελαφρύτερο από τον αέρα σε αντίθεση με το υγραέριο που είναι βαρύτερο.Όπως και το υγραέριο,μπορεί να χρησημοποιηθεί και αυτό ως κάυσιμο για κινητήρες εσ.κάυσεως,κυρίως από βενζινοκινητήρες.Η κίνηση με φυσικό αέριο δεν είναι ακόμη ιδιαίτερα διαδεδομένη γιατί είναι κάτι καινούριο που δεν έχει και πάρα πολλά χρόνια από τότε που ξεκίνησε να αναπτύσσεται.Ελάχιστα μοντέλα διαθέτουν εργοστασιακό σύστημα κίνησης με φυσικό αέριο.Οι δεξαμενές του φυσικού αερίου είναι κυλινδρικές με πάχος αρκετά μεγαλύτερο από εκείνες του υγραερίου και η πίεση μέσα στις φιάλες κυμάινεται περίπου στα 200 bar,πολύ μεγαλύτερη απο τα 5-10 bar της πίεσης των φιαλών υγραερίου.Λόγω της πολύ υψηλής πίεσης και του γεγονότος ότι το φυσικό αέριο είναι ελαφρύτερο από τον ατμοσφαιρικό αέρα,απαιτούνται σωληνώσεις διαφορετικές από εκείνες του υγραερίου και τα εξαρτήματα είναι ακριβότερα.Η τιμή της μετατροπής είναι σχεδόν διπλάσια από του υγραερίου και κυμαίνεται στα 1000-1500 € ανάλογα με το μοντέλο.Μία ακόμη διαφορά ειναι ότι το φυσικό αέριο πωλείτε με το κιλό και όχι με το λίτρο όπως τα υπόλοιπα κάυσιμα.Η τιμή του είναι περίπου 0.80-0.90 €/kg,λίγο υψηλότερη από εκείνη του υγραερίου,όμως η ενεργειακή του πυκνότητα είναι περίπου 14 kWh/kg πράγμα που σημαίνει ότι ένα κιλό υγραερίου έχει ενέργεια ίση με 2 λίτρα υγραερίου,έτσι η κατανάλωση είναι η μισή σε σχέση με το υγραέριο.Έτσι το φυσικό αέριο είναι το πιο συμφέρον κάυσιμο από πλευρά κατανάλωσης αφού η μέση κατανάλωση είναι περίπου 3 kg(2.9 €)/100 χλμ.

Πλεονεκτήματα
+Τα βασικά πλεονεκτήματα των βενζινοκινητήρων(γρήγορη επιτάχυνση,χαμηλός θόρυβος κτλ.)
+Πολύ χαμηλό κόστος
+Χαμηλή κατανάλωση λόγο μεγάλης ενεργειακής πυκνότητας
+Διπλό σύστημα καυσίμου(όπως και στην υγραεριοκίνηση) που χαρίζει μεγαλύτερη αυτονομία
+Σε περίπτωση διαρροής ως ελαφρύτερο από τον αέρα δεν συγκεντρώνεται χαμηλά κοντά στο έδαφος όπως το υγραέριο,αλλά διαχέεται ψηλά προς την ατμόσφαιρα,μειώνοντας τον κίνδυνο έκρηξης

Μειονεκτήματα
-Ακριβό κόστος μετατροπής
-Πολύ λίγα πρατήρια διαθέτουν φυσικό αέριο,είναι πιο δυσέυρετο και απ'το υγραέριο
-Όπως και με το υγραέριο,η εκκίνηση γίνεται πάντοτε με βενζίνη και απαιτείται η θερμοκρασία του κινητήρα να φτάσει τουλάχιστον στους 40 °C για να "γυρίσει" στο φυσικό αέριο
-Η δεξαμενή,όπως και στο υγραέριο,για λόγους ασφαλείας δεν γεμίζει μέχρι επάνω αλλά γεμίζει μέχρι το 80 %
-Αυξημένο κόστος συντήρησης



Συμπέρασμα:Το πιο είναι το ιδανικό κάυσιμο για είναι σχετικό και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την χρήση που κάνει κανείς στο όχημά του και τις απαιτήσεις που έχει από αυτό.Για κάποιον που ταξιδέυει συχνά και κάνει πολλά χιλιόμετρα η πιό κατάληλη επιλογή είναι το πετρέλαιο μιας και έχει την χαμηλότερη κατανάλωση και προσφέρει πιό σταθερή ροπή.Για όσους απαιτούν υψηλές επιδόσεις και είναι λάτρεις της "γρήγορης" οδήγησης ή των extreme καταστάσεων(π.χ. off-road,4x4),τότε η βενζίνη είναι αδιαμφισβήτητα η πιό αξιόπιστη επιλογή.Τέλος για τους οδηγούς πόλης η καλύτερη επιλογή είναι το υγραέριο ή το φυσικό αέριο μιας και είναι πιο οικονομικό από τα υγρά κάυσιμα και δεν επιβαρύνει την ήδη επιβαρυμένη ατμόσφαιρα ατμόσφαιρα με τοξικούς ρύπους,συντελώντας έτσι στην μείωση του "νέφους".